Welke weg wijst Pasen na Brussel? Preek ds. Bert van der Linden 27-03-2016

We zoeken na de aanslag in Brussel naar een bron om hoop uit te putten. Het bloedbad, de ontreddering en de machteloosheid werpen ons terug op een dragende grond onder onze voeten. Op God die met ons is in nood en dood. Met verlangen zien we uit naar de boodschap van de opstanding. Ondanks de terreur en de angst, die ons monddood proberen te maken, klinkt het evangelie van Pasen. Ondanks rouw en verdriet, die het leven lam willen leggen, vieren we met alle christenen in de wereld dit belangrijkste feest in het kerkelijke jaar. Door de opstanding van Jezus krijgt ons leven nieuwe betekenis en ontvangen we moed voor de toekomst. ‘Het verhaal van Pasen is het verhaal van Gods prachtige raam van goddelijke verrassing.’ (Carl Knudsen)

Lezen: Lucas 24 : 1 – 12

‘De Mensenzoon moest worden uitgeleverd aan zondaars en moest gekruisigd worden en op de derde dag opstaan.’

Lucas 24 : 7

Veilig
Vandaag vieren we het Paasfeest met nog scherp op ons netvlies de verschrikkelijke terreuraanslagen in Brussel op nog geen anderhalf uur rijden van Waalwijk. Geraakt, zoeken we naar een bron om hoop en kracht uit te putten en door te gaan. Een vrouwelijke reiziger op Schiphol vertelde die dinsdag op het journaal dat die bron bestaat. Beelden van een goed bewapende marechaussee binnen en buiten het vliegveld, vertelden dat er daar extra veiligheidsmaatregelen waren getroffen. Reizigers werden geïnterviewd. Of ze niet bang waren ook slachtoffer te worden van een terroristische aanval. Een vrouw op weg naar haar vliegtuig antwoordt:‘We gaan in vertrouwen op God. Dus hebben we niets te vrezen.’ ‘Vrees niet!’
‘Vrees niet!’, dat was de boodschap voor de vrouwen in het graf van Jezus, met schrik bevangen en met de handen voor hun ogen. In de Bijbel komt deze bemoediging 66 keer voor in 58 hoofdstukken van het Oude en het Nieuwe Testament. Het komt uit de mond van God, engelen en mensen. Het bloedbad, de ontreddering en het gevoel van machteloosheid werpen ons terug op een dragende grond onder onze voeten. Op God die met ons is in nood en dood. God die Jezus uit de dood opwekte is de grond onder onze voeten. Hij spreekt: ‘Vrees niet!’

Doorzetters
Wat kun je zeggen als mensen op klaarlichte dag onverhoeds gedood worden?
Wat kun je inbrengen tegen geweld dat voor geen rede vatbaar is? We staan verstomd. Terreur en angst willen ons monddood maken. Machteloosheid en verdriet kan ons leven lam leggen. Het had maar weinig gescheeld of de volgelingen van Jezus waren na de brute executie van Jezus monddood gemaakt en voor altijd lam gelegd. De geschiedenis laat echter de enorme veerkracht zien van getroffen mensen die geloven in de opgestane Heer. Ik neem u mee naar de eerste eeuw, rond het jaar 30. Een zekere Jezus van Nazareth had volgelingen om zich heen verzameld. Deze beweging was maar één van de dozijn messiaanse bewegingen uit die periode in de geschiedenis van Israël. Je had ook Teudas, 400 aanhangers. En Judas uit Galilea…. Die groeperingen liepen allemaal warm voor het Koninkrijk van God en de leden werd redding in het vooruitzicht gesteld. De Romeinen maakten korte metten met hen. Ze kruisigden de leiders. Na de begrafenis van hun Messias restte de aanhangers twee mogelijkheden: of men ging naar huis, einde oefening of men haalde ergens anders een nieuwe Messias vandaan.
Historisch onderzoek leert, dat alle messiaanse bewegingen uit de eerste eeuw, na de dood van hun leider, ophielden te bestaan, hun aanhang viel uiteen, behalve van één: de beweging rond Jezus van Nazareth hield stand. Tot op de dag van vandaag. Wij. Na de kruisiging van Jezus hadden de discipelen zijn broer Jacobus de messiaanse de kroon op zijn hoofd kunnen drukken. Gebeurde niet. Of ze hadden hun visnetten van vroeger weer te voorschijn kunnen halen. Aan het twijfelen gebracht hervatte ze inderdaad even hun oude job. Totdat de opgestane Heer aan hen verscheen. De leden van de Jezusbeweging waren de enigen die zeiden: ‘Jezus onze Heer, de gekruisigde, is uit de dood opgewekt, Hij leeft!’ ‘Onder zijn leiding gaan we vol vuur door met het project ‘Koninkrijk van God.’ Terwijl soortgelijke bewegingen zich lieten kisten, maakten de volgelingen van Jezus een doorstart met nieuw elan. Wat was het geheim? Hun overtuiging dat Jezus leefde. Hij is opgewekt! Zijn graf is leeg. De dood krijgt het laatste woord niet, mag het niet krijgen, maar het leven, die overtuiging ontroert, inspireert, geeft richting, bemoedigt om niet bij de pakken neer te zitten. Vreest niet het project Koninkrijk van God moet doorgaan! Dat het graf in de hof van Jozef van Arimathea zijn functie verloren heeft geeft kracht de moed niet op te geven en woorden van geloof, hoop en liefde te blijven spreken en waar te maken in een wereld waarin bommen afgaan.

Achter Jezus
Mooi is dat: geloof, hoop en liefde, Klinkt altijd goed. Maar hoe maak je als christen die woorden waar als extreme, wraakzuchtige moslims in naam van God geen mensenleven ontzien. Hoe kan God nou opdracht voor geven voor terreur? Welke God is dat? Moeten we voor terroristen bidden, moeten we hen liefhebben en vergeven? ‘Ik kijk wel uit!’ Wie wijst ons een begaanbare weg, de juiste weg? De opstanding van Jezus wijst ons een weg, de weg van Jezus, die overigens de weg van God blijkt te zijn. Waarom juist die weg te bewandelen? Is hij niet gekruisigd? Kruisiging dat was een schandelijke dood.
Zij werd toegepast om zware misdadigers en mislukte oproerkraaiers te straffen. Het liet zien, dat je leven en je plannen mislukt waren. Uitgekleed werd je. Daar hing je dan, naakt. De gekruisigde Jezus leek op de zoveelste idiote, softe wereldverbeteraar. Idealistisch verwachtte hij het Koninkrijk van God. Soldaten drukten hem een doornen kroon op zijn hoofd. ‘De groeten koning!’ Hij stierf en werd opgeborgen in een graf. Er werd een steen voor gerold. De boodschap? Finito! Wie hem volgt, loopt op een doodlopende weg.
’t Is een looser. De hemel dacht er iets anders over. God wekte Jezus op, juist de gekruisigde Jezus. Een statement van de hemel van jewelste: ‘Mijn naam is God en ik sta vierkant achter dit slachtoffer van haat en willekeur.’ ‘Mijn zegen heeft hij!’ ‘Hij krijgt van mij, voor wat hij beweert heeft, het gelijk van de hele wereld!’ ‘De mensen zeggen nee? Nou, ik zeg ja!’ ‘Zijn woorden, zijn daden, zijn leven en dood vertegenwoordigen mij en alles waar ik voor sta!’Verrassing!
Wat Jezus zei, deed en wat hij onderging is zo belangrijk – van goddelijke kwaliteit – dat het ons leven op een beslissende manier zou moeten bepalen en stempelen. Wat Jezus zei, deed en wat hij onderging dat komt van niemand minder dan God. Hij leerde ons er te zijn voor de slachtoffers van geweld, voor mensen met verdriet, angst, zorgen voor de toekomst. Hij leerde ons met en voor hen te bidden en metterdaad te steunen. Hij leerde ons onze naaste lief te hebben en te zegenen wie ons kwaad willen doen. Hij leerde ons bidden om de komst van een Koninkrijk dat niet van deze aarde is.

Bidden
Jan Wisse, manager van de christelijke organisatie ‘Operatie Mobilisatie’, woont op enkele minuten afstand van vliegveld Zaventem. Zijn kantoor staat er ook vlakbij in de buurt. Op de fiets reed hij die bewuste morgen langs de plek van onheil. Hij laat zijn gedachten gaan, na wat zijn ogen hebben gezien.
‘Mensen die in naam van God andere mensen doden. Ik moet het echt een plaats geven. Ik kan niet begrijpen waarom mensen dit doen. Het is ook helemaal niet te vereenzelvigen met wat ik zelf geloof. God is een God van liefde. Dit is toch iets heel anders. Hoe kan God je nou opdracht geven voor iets?’‘Het is moeilijk,’ gaat hij verder, ‘om net na zo’n aanslag voor de daders te bidden.’ ‘Wat eigenlijk?’ ‘Weet ik niet!’ ‘Hoe of waar precies voor te moeten bidden?’ ‘Waar moeten we nou in hemelsnaam voor bidden in deze tragedie?’
‘Hoe zouden we als christen moeten reageren?’ Ik weet het niet! Je weet het wel! Zoals Jezus Christus ons geleerd heeft, want God, staat achter hem, geloven we sinds God hem uit de dood heeft opgewekt. Er staat geen vraagteken achter de boodschap van Jezus, een uitroepteken! Laten we dus bidden in Jezus’ naam, dat de leugen, die terroristen aanzet tot deze verschrikkelijke acties, ontmaskerd zal worden. Laten we dus bidden dat de samenleving geen heksenjacht op moslims zal organiseren en ontaardt in anti-islam. Laten we dus bidden dat ons antwoord op deze aanslagen liefde en vergeving zullen zijn. Laten we bidden en werken. Het goddelijke stempel van zijn opwekking op Pasen bevestigd, dat het Koninkrijk van God in Jezus baan breekt. Ja, dat hij dat Koninkrijk van recht, waarheid, verzoening, vergeving en liefde belichaamt.

Samenleving van vrede
Welke invloed zal de zoveelste terreurdaad op onze samenleving hebben is wat wij en velen met ons zich afvragen. Madrid, Londen, Parijs, Istanboel, nu Brussel. Zal deze laatste aanslag leiden tot nog meer polarisatie, tot steeds meer burgers die moslims met argwaan bekijken? Is dat ook niet wat de daders beoogden: mensen uit elkaar drijven en tegen elkaar opzetten? Haat. Tweedeling. Chaos. Conflicten. Angst voor elkaar. Wantrouwen. De opstanding van Jezus uit de dood zet ons leven in het licht van een samenleving van vrede, sjaloom. Dat wordt een lange weg, maar aan het eind van die weg staat het plaatsnamenbord met de naam ‘de nieuwe hemel en de nieuwe aarde’.
Op het plaatsnamenbord langs de toegangsweg staat ‘De nieuwe hemel en de nieuwe aarde’. De opstanding van Jezus verbindt ons met de toekomst, met Gods toekomst van de nieuwe hemel en de nieuwe aarde, waar alle graven leeg zijn. Er is geen dood. Tranen kunnen afgewist worden. Geen jammerklacht wordt er meer gehoord. Op Pasen is al een begin gemaakt met het slaan van een gat in de dood in welke vorm dan ook. God heeft op de eerste dag van de week al aan Jezus voltrokken wat later ook aan anderen ten deel zal vallen.
De opgestane Heer is de eerste, die het nieuwe leven ontvangt, als een belofte voor de toekomst. De nieuwe wereld van God, het nieuwe leven, waar de dood in al zijn uitingen en vormen onttroont zal zijn, is het visioen dat het woord wil nemen, als woorden te kort schieten na zoveel agressie en geweld, als we dreigen te berusten in een wereld waarin bommen het leven platslaan, als de vredige samenleving een bedreigde goed is, als agressie en haat wil breken.
De nieuwe wereld van God, dat op Pasen voorgoed begonnen nieuwe begin vertelt in het vooruit, dat het goed is samen te leven, dat het goed is om op de pleinen te spelen, door de straten te lopen, in de metro te stappen, met de trein te reizen. Omdat het goed is om elkaar te blijven ontmoeten en te groeten, dat we deuren blijven openen en elkaar binnen laten. ‘Vrede voor jou!’

Kerk en moskee
In vrede samen leven, welke levensovertuiging we ook hebben, in een tijd dat er naar moslims gewezen wordt, zou het helpen, als kerk en moskee elkaar zouden ontmoeten en gesprek zouden raken. Elkaar beter leren kennen en waarderen, vooroordelen benoemen en opruimen, begrip en genegenheid voor elkaar ontwikkelen. Elkaar bij de naam kennen! In ieder geval qua geloof hebben we veel met elkaar gemeen. We delen de verhalen over de Schepping, het paradijs, Kaïn en Abel, Noach, Abraham, Jozef, Mozes, David, Maria, Jezus, het Laatste oordeel. Er zijn ook verschillen. Enkele jaren geleden liet ik moslima’s, vluchtelingen uit Irak, de kerk zien. ‘Dit is de paaskaars,’ vertelde ik, ‘het symbool van de opstanding van Jezus.’ ‘Wij vieren geen Pasen,’ antwoordden ze. ‘Jezus is in de Koran niet gekruisigd en niet opgestaan.’ Als het Paasfeest in een gesprek met moslims ter sprake komt, als we elkaar wat beter kennen, zou u iets kunnen vertellen over de bezieling, die er voor u uitgaat van het belangrijkste feest in het kerkelijke jaar, van ‘het grootste teken van Gods lichtende tegenwoordigheid in ons midden’ om het in de taal van de liturgie te zeggen. Niet om moslims te verslaan, maar om uzelf als christen voor te stellen en eerlijk te zijn over uw levensovertuiging.

Mystiek
U zou iets kunnen vertellen over de geborgenheid, de veiligheid die u ervaart, dat niet altijd precies thuis te brengen gevoel gedragen te worden door een God, die het onmogelijke mogelijk maakte: Jezus uit de dood opgewekt!

Helemaal geen probleem als u de opstanding niet echt begrijpt en het even niet als één en één is twee uit kunt leggen. Zoveelste beter, denk ik. Tomas Halik, een Tsjechische theoloog en priester verwoordde de kracht van Pasen als geheimenis heel verrassend, toen hij schreef: ‘Wie de mysteries van het christendom probeert op te helderen, gedraagt zich als iemand die een mop uitlegt.’ Dat werkt niet. De kracht gaat eraf. ‘We gaan in vertrouwen op God. Dus hebben we niets te vrezen,’ waren de woorden van geborgenheid, je gedragen voelen door God, van een reizigster op Schiphol enkele uren na de aanslag op vliegveld Zaventem. Ze wist zich op de een of andere manier veilig! Ze voelde dat. Ze geloofde het.

Onuitroeibare liefde
U zou ook iets moeten vertellen over uw visie op Jezus. Suggestie: u zou een tekst uit het evangelie van Johannes kunnen aanhalen. Jezus zegt: ‘Ik ben de weg, de waarheid en het leven.’ Jezus de weg, de waarheid en het leven. Leg er dan bij uit, dat Jezus bij ‘de weg, de waarheid en het leven’, de liefde denkt.
Hij wil dat we de weg van de liefde aflopen. God wijst ons de weg die Jezus aangaf, dat is de weg van de liefde voor vriend en – ik kan er ook niets aan doen – vijand. God wees ons die weg toen hij de verpersoonlijking van die praktiserende liefde, Jezus niet aan de ontbinding overliet, in de vergetelheid van een gesloten graf, maar opwekte.

Toekomstvisie
Tenslotte zou u iets kunnen vertellen over uw visie op de samenleving van de toekomst. De opening van het lege graf van Jezus is het venster op de toekomst. Ziet u het voor u? U staat in het donkere graf en u keert u naar de opening die bevrijdt is van de zware sluitsteen. U keert u naar het licht. De grafopening fungeert als een venster. Door dat venster kijkt uit op een lange en moeizame weg met als eindbestemming een samen leven van vrede, veiligheid en verbondenheid. Het laatste Bijbelboek ‘Openbaring’ plaatst helemaal aan het eind van die weg het plaatsnamenbord ‘Nieuw Jeruzalem’. ‘Toen zag ik het nieuwe Jeruzalem uit de hemel neerdalen, bij God vandaan,’ ziet Johannes in het boek de Openbaring. Het zal een hele bijzonder stad worden, zoals er nog nooit een geweest is. God zal er koning zijn. En….‘daar zal geen dood meer zijn,’ ziet Johannes. Het leven in al zijn facetten domineert die plek.

Geef een reactie