WAAROM ZOU JE BIDDEN BIJ EEN REGENBOOG?

Het verhaal van Noach kwam als derde uit de enquête ‘Mijn mooiste bijbelverhaal’ te voorschijn. In de dienst van aanstaande zondag staat de Schepper en de overleving van de aarde centraal. Aan gemeenteleden is gevraagd, waarom zij juist Noach als hun favoriete Bijbelgedeelte hebben aangekruist. Hun antwoorden roepen de volgende vragen voor de preek op:
Waarom zijn veel doopvonten achthoekig? Wat kun je als christen van Noach leren? Zou je geen vegetariër worden? Is het universum vriendelijk voor zijn bewoners? Waarom bidden Joden voor het eten en ook bij het verschijnen van de regenboog?
Een dienst met de regenboog als finale kan niet anders dan een feestelijke ontmoeting met de Bijbel en elkaar worden.

Lezingen: Genesis 9 : 8 – 17 en Hebreeën 11 : 1 – 3 en 7

‘Ik plaats mijn boog in de wolken; die zal het teken zijn van het verbond tussen mij en de aarde.
Genesis 9 : 13

Waarom veel doopvonten achthoekig zijn

Als we de wereld bezig zien en vernemen wat mensen allemaal uitvoeren dan kunnen we ons levendig voorstellen, dat God, op een bepaald moment zou zeggen: ‘Ik stop ermee!’ ‘Ik roep geen mensen meer tot het leven.’ ‘De schande die wereldgeschiedenis heet moet maar ophouden.’ Eén keer heeft Hij dat echt gedaan, vertelt een verhaal in Genesis. In de zondvloed liet hij vervolgens de hele wereldbevolking verdrinken. Zondvloed komt van het Middelnederlandse ‘sintvloed’ en betekent aanhoudende of grote vloed. Hij stuurt zijn schepping terug naar de toestand van in het begin toen alles nog woest en ledig was en duisternis over de oervloed lag. Alles onleefbaar. Alles en iedereen dood. Nee.
Noach en zijn familie, acht in getal, overleven het reinigingsbad van de zondvloed. Een ouderling van de kerk van Well wees mij toen ik daar voorging op de achthoekigheid van hun doopvont. Het aantal symboliseert de acht overlevenden van de zondvloed. De dopeling gaat als het ware onder in het doopwater om daarna weer boven water te komen, veilig onder de hoede van God. Want de verhouding tussen God en ons mensen is vanaf het begin ingekleurd door zijn gunst en genade. Als die relatie door bedreigd of geschonden wordt door ons toedoen, zoekt een genadige God een weg om die verhouding door te zetten. De acht uit de ark ontsnappen aan de verdrinkingsdood. De Schepper blijft gaan voor een toekomst van sjaloom voor mens, dier, plant, ja , voor de hele schepping. Hij geeft nooit op!
Gods laatste reddingsactie om zijn schepping tot een goed eind te brengen is de zending van zijn Zoon. Kruis en het lege graf zijn de tekens, die ons de weg wijzen naar leven en overvloed. Kruis en het lege graf getuigen van een gevende liefde, die zelfs de regenboog in de schaduw stelt. Die liefde tilt op en inspireert ons tot op de dag van vandaag.

Wat kun je als christen leren van Noach?

Voor de redding van de schepping moest Noach een boot bouwen in een zee van ongeloof. Het verhaal van Noach kwam als nummer drie uit de bus van de enquête ‘Mijn mooiste bijbelverhaal’. Maar er waren gemeenteleden en leerlingen op school, die Noach als hun favoriet hadden aangekruist. Zij zijn naar hun motivatie gevraagd. Eén van hen mailde dat de eigenwijze en eenzame gelovige in Noach hem aansprak. ‘Ik heb gezien dat jij als enige van je generatie rechtschapen bent,’ zegt God tegen Noach. In het mailtje stond:
‘Een aansprekend aspect is de herkenbaarheid van het veracht worden door je omgeving.’ Kinderbijbels werken dit gegeven vaak uit. ‘Toen Noach daar in een weilandje stond, zal hij veel uitgelachen zijn,’ ziet de schrijver van het mailtje voor zich. En dan de link met de eigen beleving hier en nu: ‘Dat merk je soms ook als je in een onchristelijke omgeving uitkomt voor je geloof en dat je het jammer vindt, dat je kinderen niet zoveel met het geloof hebben en hen dat vertelt. Dan voel je ook, dat ze op zulke informatie niet zitten te wachten. Je voelt je net een eenling. Net als wanneer je in een onchristelijke omgeving stilte vraagt voor het eten. Als er dan toch een paar anderen zijn, die dat toch ook doen, geeft dat een stuk warmte, dat je niet de enige bent.
Maar je zou soms net als Noach bijna het bijltje erbij neergooien en denken: er is geen God. Noach heeft toch blindelings vertrouwd zonder dingen te begrijpen en te doorgronden.’ Dat brengt ons op een plaats waar we Noach opnieuw tegenkomen. En wel in Hebreeënbrief waar hij wordt opgevoerd als voorbeeld van een gelovige met een standvastig vertrouwen. Ik citeer uit Hebr. 11: ‘Door zijn geloof bouwde Noach, toen hem te kennen was gegeven wat er zou gebeuren, nog voordat dit voor iemand zichtbaar was, gehoorzaam een ark om daarmee zijn huisgenoten te redden.’ De schrijver wil verkomen dat zijn aangevochten lezers hun geloof verliezen. Voor christenen die een minderheid in de samenleving vormen heeft de schrijver van deze brief ook nog een prima advies. Hij roept zijn lezers op de onderlinge samenkomsten niet te veronachtzamen. ‘Kom naar de kerk en bemoedig elkaar,’ schrijft hij verder.
Als je kind Noah heet, ja dan kiest de moeder uiteraard ook voor het verhaal van Noach als nummer één. Ook bij haar bewondering voor de standvastigheid van Noach. Zij schrijft: ‘Ik vind het een mooi verhaal, omdat God tegen Noach zei, dat hij een Ark moest bouwen. De mensen lachten hem uit en dat vind ik dan wel weer een beetje zielig voor Noach. Maar gelukkig heeft Noach naar God geluisterd en hij heeft het vertrouwen in God, dat het goed gaat komen.’

Zou je geen vegetariër worden?

Door een reusachtige overstroming, waarbij de Watersnoodramp van 1953 in het niet valt, wil de Schepper zijn schepping bijna helemaal vernietigen. Naast de 8 zielen als een kiem van de nieuwe mensheid wil hij een selectie dieren redden om ze straks ter vermenigvuldiging uit te zetten op de schoongewassen aarde. Kinderoogjes schitteren als er verteld wordt over de dieren die twee aan twee aan boord van de ark gaan. Om maar te zwijgen van het verhaal over de duif die de ark verlaat en op zoek gaat naar een leefbare wereld. ‘Het verhaal is mijn lievelingsverhaal,’ schrijft een gemeentelid. ‘Waarschijnlijk vooral door de dieren die er in voor komen. Nu ik er zo over nadenk, komt dat mogelijk, omdat ik het zo fijn vind, dat die dieren gered worden, omdat ik vegetariër ben.’ Als je de ethische lijnen uit de Bijbel doortrekt, kun je als christen inderdaad esluiten om vegetariër of veganist te worden, waarvoor bijvoorbeeld dominee-dichter Hans Bouman gekozen heeft. Dat Jezus vlees en vis at, had hij graag anders gezien. Als aanhanger van het veganisme – in het geheel geen vlees meer consumeren – redeneert hij als volgt: In het Oude Testament staat de humaniteit nog in de kinderenschoenen. ‘Oog om oog, tand om tand’, lees je daar. Jezus maakt in zijn Bergrede een forse sprong vooruit. ‘Slaat iemand je op de rechterwang, keer hem ook de linkerwang toe,’ zegt Jezus. Wat we zien is dat het Bijbelse ethos telkens naar een hoger niveau evolueert, meent collega Bouman. Nu is het tijd voor de volgende stap. ‘Als je de grondwoorden rechtvaardigheid en vrede in de Bijbel echt goed begrepen het, dan zeg ik:
we zijn twee duizend jaar verder, nu zijn de dieren aan de beurt. Het is tijd om over de grens van de menselijke soort heen te stappen. Ik denk dat Jezus dat ook zou zeggen, als hij nu geleefd had. Vegetariër zijn, veganist, het is nog gezond ook, zeggen ze. Om verder over na te denken en misschien stappen in die richting wil zetten.

Is het universum vriendelijk voor haar bewoners?

Toen het water kwam heeft Noach mens en dier buiten de boot horen schreeuwen, stel ik mij zo voor. Hij heeft de schepping kapot zien gaan.
Hij redde het met zijn gezin dankzij Gods reddingsboot: de ark. Toen het water was droog gevallen sprong het licht op groen. ‘Ga maar uit de ark!’ sprak God.
Op dat gouden moment stapte hij vast niet de buitenlucht in met de glimlach van een gelukkige oppasser, die de laatste schep mest heeft weggewerkt uit de hokken en stallen van een gezellige, goed bijgehouden, drijvende kinderboerderij. Noach zal op zijn benen hebben staan te trillen terwijl hij zich afvraagt: Is het veilig? ‘Is het universum wel zo vriendelijk voor mensen?’
luidt een wijsgerige vraag. Kunnen we het gedierte wel weer loslaten op aarde?
‘Is de Schepper van deze aarde mens en dier en plant goed gezind?’ vraagt de serieuze lezer van de Bijbel en de realistische kijker van het Journaal zich af.
We leven in een fundamenteel onzekere wereld, die zich te vaak van haar slechtste kant laat zien. Wanneer is het genoeg zegt de gefrustreerde Schepper weer: ‘Ik stop ermee!’ ‘Ik roep geen mensen meer tot het leven.’ ‘De schande die wereldgeschiedenis heet moet maar ophouden.’ Een gemeentelid voor wie dit verhaal het mooiste verhaal uit heel de Bijbel is, geeft als antwoord:
‘Wat mij aanspreekt is, dat na het uiteindelijke besluit om de mensheid te vernietigen, toch een sprankje hoop komt, er is een nieuw begin mogelijk.
Ondanks alle fouten die er door mensen gemaakt worden, is er toch altijd een nieuw begin. God laat je niet alleen. Dat maakt die regenboog ook zo mooi zichtbaar en herinnert mij eraan. Ondanks wat er allemaal gebeurt en hoe somber en donker de wereld ook is: God denkt aan je.’ Er is hoop!

Waarom een fan van het verhaal van Noach? ‘Het schilderij dat ik enkele jaren geleden geschilderd heb. ‘De ark van Noach’ een mooie herinnering voor mij vooral de regenboog, als ik die iedere keer weer zie. Genesis 9: Als teken van dit verbond tussen mij en de aarde, plaats ik mijn boog in de wolken . Steeds als ik boven de aarde de wolken samendrijf en de regenboog in de wolken zichtbaar wordt zal ik denken aan het verbond met jullie en met alle andere levende wezens.’

Waarom bidden Joden voor het eten en bij het verschijnen van de regenboog?

Na een regenbui verschijnt als je geluk hebt de regenboog aan de hemel.
Dan kun je voor de aardigheid de halfronde banen tellen. Zeven. En je kunt alle kleuren van de regenboog benoemen. Rood, oranje, geel, groen, blauw, indigo en violet. Je zou wat algemene ontwikkeling kunnen toevoegen: ‘Wat je aan de hemel zit is het kleurenspectrum in boogvorm, aldus de wetenschap.’Of je haalt wat kinderlijke fantasie van vroeger op: ‘De engelen zijn in de hemel aan het kleuren,’ zei mijn dochter toen ze klein was. Dat is het dan zo’n beetje. Nee, het is mogelijk nog een extra dimensie toe te voegen. Je kunt ook bij het zien van dit bijzondere natuurverschijnsel gelovig een Baracha bidden. Een Joods gebed.

‘Gezegend Gij, HERE onze God, Koning der wereld,
die denkt aan het verbond
en die trouw is aan Zijn verbond
en die Zijn woord gestand doet.’

Met dit gebed brengt het Jodendom het wonder van het gewone onder woorden. Gelovig Israël dankt een goede God voor het wonder, dat Hij de wereld laat voortbestaan ondanks alle zonden. Hij houdt de wereld en zijn hand om haar te uiteindelijk tot heil te leiden. Er zijn er meer, veel meer Barachot. Ook bij brood van de maaltijd -‘Hij zegende en brak het,’ vertelt het evangelie over Jezus- als de wijn wordt geschonken, bij het horen van de donder, het zien van de zee of bij de ontmoeting met een prachtig of wijs mens, bij de ontdekking van de eerste bloesem aan een vruchtboom, als je iets moois meemaakt worden er Barachot gebeden. De dingen zijn namelijk niet vanzelfsprekend. Ze hebben een geheim. Ons leven wordt gedragen door een trouwe bondgenoot en we leven binnen een bondgenootschap tussen hemel en aarde. We leven voor het aangezicht van een Schepper, de Heer, onze God, die zich in liefde verbindt met de hele schepping. Dat is aan zoveel dingen te merken. Zoveel moois. De zon die opgaat. Fijne mensen om ons heen. Overvloed. Flora en fauna. Liefde van die ander mogen ervaren en liefde kunnen geven. De geboorte van een kind. Een collega trakteert zijn kinderen telkens wanneer de regenboog in de wolken staat. Dan is het feest. Vanwege het goede leven, van God ontvangen. Voor hem en voor zijn kinderen herinnert de breking van het zonlicht in de waterdruppels na een regenbui aan een hechte en onverbreekbare relatie, ingekleurd door de goedheid van God.
De regenboog zou je een teken, zelfs een sacrament kunnen noemen, een zichtbare verkondiging van de verstandhouding van liefde tussen een trouwe God en zijn mensen op aarde. Hij laat nooit los het werk van zijn handen.

Geef een reactie