TWEE GEZICHTEN, EEN 5 EN EEN 4 MEI GEZICHT..

Het gaat op Palmpasen over de intocht van Jezus in Jeruzalem, een Bijbelgedeelte, dat in alle evangeliën voorkomt. Vooral het vreugdevolle komt naar voren: blijde mensen die toen Jezus op een ezelsveulen richting Jeruzalem zagen rijden. Op Palmpasen breekt al iets van een vrolijk Pasen door. Het slot van het verhaal tempert de feestvreugde. De laatste verzen vormen de opmaat voor de keerzijde, als de Farizeeën vragen om een bestraffing van de discipelen, die Jezus luidkeels huldigen als de Messias. Het lijden en sterven van Jezus Christus schemert hier door. Palmpasen kent twee gezichten. Aan de ene kant het moeiteloze en vreugdevolle geloof van de discipelen en aan de andere kant de Farizeeën, die Jezus een probleem vinden. Zijn deze twee gezichten ook niet de twee uitersten waartussen ons persoonlijk geloof zich beweegt?

Lezen: Lucas 19 : 28-40

‘Toen hij op het punt stond de Olijfberg af te dalen, begon de hele groep leerlingen vol vreugde en met luide stem God te prijzen om alle wonderdaden die ze hadden gezien.’

Lucas 19 vers 37

Kerst en Palmpasen
‘En er waren herders in het veld die de wacht hielden bij hun kudde. ‘Opeens stond er een engel van de Heer bij hen.’ Na zijn boodschap ‘voegde zich bij de engel een groot hemels leger.’ Letterlijk schrijft de evangelist: ‘Plotseling voegde zich bij de engel een menigte van hemelse legers.’ Onthoudt het woord ‘menigte’. De evangelist schrijft verder, dat het leger engelen het ‘Ere zij God’ liet horen. ‘Eer aan God in de hoogste hemel en vrede op aarde.’ Als u nu denkt: ik hoor in maart een stukje kerstevangelie, dan heeft u helemaal gelijk.
Als u nu denkt: de dominee heeft toch niet per ongeluk de verkeerde preek bij zich; het heeft er veel van weg dat hij Palmpasen en Kerst door elkaar haalt, dan heeft u ongelijk. Ik weet dat het vandaag Palmpasen is. Ik heb de juiste preek voor mij liggen. Ik wil de link tussen de engelenzang uit Lucas 2 en de discipelenzang in Lucas 19 leggen. Vandaar.
Lucas vertelt over de geboorte van Jezus en hoofdstukken later ook over het feest van de intocht van Jezus. ‘Jezus daalt op een ezelsveulen de Olijfberg af en een hele groep leerlingen prees God.’ Letterlijk staat er ‘een menigte van discipelen’. Datzelfde woord ‘menigte’. Op Palmpasen blijkt er bij de menigte God lovende engelen, een menigte Godlovende discipelen te zijn gekomen.
De aardse volgelingen van Jezus roepen met luide stem bijna hetzelfde als de postbodes uit de hemel in de kerstnacht: ‘Eer aan de Allerhoogste!’ Gloria in excelsis. Maar de kerstboodschap ‘vrede op aarde’ is veranderd in ‘vrede in de hemel’. Jezus de Messias was gekomen om zijn sjaloom onder de mensen op aarde te brengen. Jaar of dertig na Kerst, met Palmpasen, lijkt de vrede alleen te lokaliseren in de hemel. ‘Hoofd en hart dan maar naar boven,’ om een oud gezang te citeren, ‘want hier beneden is het niet’? Wat is er gebeurd? Wat wil Lucas vertellen met ‘Eer aan de Allerhoogste en vrede in de hemel!’ ?

De vrede ver weg
De inwisseling van de aarde voor de hemel zou met de stenen uit het evangelie van Palmpasen te maken kunnen hebben. Enkele Farizeeën uit de menigte, die getuige zijn van de intocht van Jezus, vragen aan hem of hij zijn discipelen het zwijgen op wil leggen. Zij mogen van hen Jezus niet publiekelijk als Gods Koning uitroepen. Jezus antwoordt: ‘Ik zeg u: als zij zouden zwijgen, dan zouden de stenen het uitschreeuwen.’ Naast engelen en discipelen zijn er nu ook stenen die luid van zich laten horen. Welke stenen? Het zouden de stenen van de ingestorte en verbrande huizen en gebouwen van Jeruzalem wel eens kunnen zijn. Lucas, die getuige is geweest van de verwoesting van Jeruzalem door de Romeinen in het jaar 70, kan met de stenen de puinhopen van wat na de oorlog restte van Jeruzalem hebben bedoeld. Dat zou accorderen met de profetische reactie van Jezus, wanneer hij tijdens zijn rit op de ezel in de verte Jeruzalem zit liggen. Lucas schrijft in het aangrijpende vervolg op het evangelie van Palmpasen: 41 Toen hij Jeruzalem voor zich zag liggen, begon hij te huilen over het lot van de stad. 42 Hij zei: ‘Had ook jij op deze dag maar geweten wat vrede kan brengen! Maar dat blijft voor je verborgen, ook nu. 43 Want er zal een tijd komen dat je vijanden belegeringswerken tegen je oprichten, je omsingelen en je van alle kanten insluiten. 44 Ze zullen je met de grond gelijkmaken en je kinderen verdelgen, en ze zullen geen steen op de andere laten, omdat je de tijd van Gods ontferming niet hebt herkend.’ De stenen die het uitschreeuwen symboliseren de ruïnes van de door een verschrikkelijke oorlog verwoeste stad en zij klagen de verantwoordelijken aan, die het zover hebben laten komen. Inderdaad, zolang er nog steden als Aleppo in Syrië in puin liggen kan er van vrede op aarde geen sprake zijn. De stenen lijken te vertellen dat de missie van Jezus als vredevorst, overmoedig in het rond getrompetterd door de engelen in de Kerstnacht, weinig succesvol heeft uitgepakt. Gaan we uit van de realiteit, dan moeten we concluderen dat de vrede ver weg is. Niet hier. Daar boven ergens! Dus zingen we terecht: ‘Ere zij God in de hoge en vrede in de hemel.’

In de hemel
We hadden hier beneden aanvankelijke goede hoop. Met Kerst kwam Jezus naar deze aarde. Hij maakte veel werk van de vrede. Lucas spreekt uit bewondering over wondertekens, over machtige werken. Hopeloze gevallen, mensen fysiek, psychisch, geestelijk, moreel, of sociaal volledig geknecht, bevrijdt Jezus. Zijn discipelen hebben te veel meegemaakt om zich tot binnenvetters te ontwikkelen. Vol vreugde en met luide stem prijzen zij God vanwege de vrede van Jezus, die verder reikt, de afwezigheid van ruzie en conflicten en oorlog. De vrede van Jezus betekent een leven in harmonie met de hemel, met je naasten en met jezelf! Als ooggetuigen eren de discipelen Jezus: ‘Gezegend hij die komt als koning, in de naam van de Heer.’ Een lofprijzing die zo is weggelopen uit het Oude Testament en wel uit Psalm 118.
In het origineel ontbreekt het woord ‘koning’. Voegt Lucas gewoon even toe.
Jezus is de Vredevorst… ….die uiteindelijk wordt weggewerkt. ‘Koning der Joden’ staat er op een bordje geschreven boven de gekruisigde Jezus.
Hij sterft. Verrijst. Vaart ten hemel, waar hij nu op de troon zit, regeert, aan de rechterhand van God Vader. Op locatie in de hemel heerst nu zijn vrede.
‘Eer aan de Allerhoogste en vrede in de hemel,’ zingen zij volgelingen. Vanaf ons plekje, een aarde, die geteisterd wordt door vijandschap en oorlog bidden we hartstochtelijke of die vrede uit de hemel weer neer zou kunnen dalen op onze planeet, zoals het nieuwe Jeruzalem in de Openbaring neerdaalt op aarde.
‘U Koninkrijk kome, U wil geschiede in de hemel, alzo ook op de aarde,’ bidden we iedere zondag opnieuw. ‘Scheurde u maar de hemel open om af te dalen!’ roepen we met Jesaja. Het is godsonmogelijk dat volgelingen van Jezus in een wereld die gist van de onrust, op een aarde vol brandhaarden, zouden kunnen zwijgen. Als mijn volgelingen zouden zwijgen, dan zouden de stenen het uitschreeuwen weigert Jezus in opdracht van zijn opponenten hen de mond te snoeren. Mijn volgelingen zijn extraverte types! Bidders.

Discipelschap
Kerst: vrede op aarde. Palmpasen: vrede in de hemel en – we zijn nog niet klaar – en betekent een oproep tot discipelschap. Wat inhoudt hier en nu Jezus volgen om de vrede op aarde te laten landen. Wat discipelschap inhoudt laat zich het best illustreren aan de voorbereiding op de intocht van Jezus in Jeruzalem. Jezus geeft twee van zijn discipelen opdracht in een nabijgelegen dorp een ezelsveulen op te halen. Dat eigenaars het rijdier voor gebruik door Jezus na een wachtwoordachtige formule gewoon meegeven, dat mag wonderlijk heten. ‘De Heer – heeft het nodig.’ That’s it! Ik weet niet wat u doet, als twee mannen, ik neem aan onbekenden, aanbellen en brutaalweg vragen of zij de sleutels van uw auto in ontvangst kunnen nemen, want hun superieur wil een ritje naar Amsterdam maken. Ik denk ook niet, dat de woorden, ‘Onze mijnheer heeft het wagentje nodig’, een bevel haast, u over de streep zouden trekken. U zou u bedreigd kunnen voelen. We leven in zo’n gekke wereld. Dus ophoepelen! Lucas wil – een beetje vreemd – met deze scene laten zien wat discipelschap inhoudt. Hij vertelt, dat een woord van de Heer bij de eigenaars volstaat om de teugels van de ezel uit handen te geven. ‘De Heer heeft het nodig!’ Voor Heer staat er in het Grieks kurios, een titel waarmee niemand minder dan de Romeinse keizer zich tooide. Jezus is de kurios zongen de engelen al in de kerstnacht. Voor de eigenaars van het ezelsveulen staat er ook kurios. Zij gehoorzamen. Jezus blijkt zo ‘aller Heren Heer’, Psalm 136. De Openbaring heeft het over Jezus, ‘de heerser over de vorsten van de aarde.’ ‘Lieve Heer, Gij zegt ‘kom’ en ik kom,’ luiden de woorden van Lied 840. ‘Lieve Heer, Gij zegt ‘kom’ en ik kom, want mijn leven is onder de macht gesteld van de Heer, die mijn dagen en nachten telt, en de Heer zegt ‘kom’ en ik kom.’ Jezus onze Heer is hij van wie de Duitse Belijdende Kerk aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog, toen hun land massaal koos voor een andere heer, der Führer genaamd beleed: ‘Jezus Christus, zoals over hem in de Heilige Schrift wordt getuigd, is het ene Woord van God,
waarnaar wij moeten luisteren, en dat wij in leven en sterven moeten vertrouwen en gehoorzamen.’ Als er toen naar het vredesonderwijs van Jezus was geluisterd, daadwerkelijk, dan zouden de stenen het niet hebben uitgeschreeuwd een paar jaar later. Wie Jezus volgt gehoorzaamt hem en wil een vredestichter zijn!

De kant van Jezus
Palmpasen is het feest van Jezus die als een vredevorst Jeruzalem in bezit wil nemen. Zijn zegetocht lijkt op die van Salomo. De naam van deze oudtestamentische koning betekent ‘rijk van vrede’. Jezus rijdt voor Bijbelkenners op het ezeltje van de profeet Zacharias ‘Als de koning op de ezel voor de poort staat en het voor het zeggen krijgt,zal hij de strijdwagens verjagen de bogen breken en vrede onder de volken stichten,had Zacharias gedroomd. Dat maakt enthousiast. Aan de ene kant lezen we over een menigte discipelen die met instemmend gejuich en een moeiteloos en vreugdevol geloof Jezus als hun Heer en Koning ontvangen. Jongeren leggen vanmorgen in verschillende kerken in de regio de openbare belijdenis van het geloof af. Het slot van het Palmpasenevangelie tempert de feestvreugde. De laatste verzen vormen de opmaat voor de keerzijde, als de Farizeeën vragen om een bestraffing van de discipelen, die Jezus luidkeels huldigen als Gods Koning, de Messias. In het evangelie van Lucas spreken de Farizeeën Jezus voor de laatste keer aan. In Jeruzalem zullen de Sadduceeën en de priesterklasse zich opwerpen als zijn tegenstanders. De Farizeeën spreken Jezus aan met ‘Meester’, ‘rabbi’, ‘leraar’, voor Lucas een kleinerende titel ver onder het niveau van wie hij als zijn ‘koning’ beschouwt. De Farizeeën bedoelen het vast heel erg goed. Deze realisten letten op de toestand van alledag met de Romeinen aan de macht, die demonstraties rond ‘een koning der Joden’ niet tolereren en in het verleden altijd bloedig hadden onderdrukt. Met dezelfde goede bedoelingen zal de hogepriester later adviseren. Hij spreekt zijn mensen bestuurlijk wijs toe: ‘Gebruik toch uw verstand! U ziet niet in dat het in uw eigen belang is wanneer één mens sterft voor het volk en niet onze hele natie ten onder gaat.’ Palmpasen heeft twee gezichten. Een 5 mei en een 4 mei gezicht. ‘Het is het evangelie van Jezus’ glorieuze intocht, èn de inzet van de lijdensweek.’ ‘Eerlijk gezegd, ik heb nooit goed geweten wat voor gezicht ik bij de palmzondag zetten moest,’ schreef Marie Helene van Zeyde, een Bijbelvertaalster. De laatste regel van Lied 556, over de opgang van Jezus naar Jeruzalem, brengt het dubbele gevoel van Palmzondag op formule: ‘Heden hosanna, morgen kruisig hem!’ Hiermee hebben we tegelijkertijd de beweeglijkheid van ons persoonlijk geloof te pakken. Geloof beweegt zich tussen de twee uitersten van instemming en afweer, van belijden en het erbij laten zitten. Hoe dicht staan we vandaag bij de mensen die juichten en hoe dicht bij wie het gejuich op wilden laten houden? Het is een kunst om zo dicht mogelijk aan de kant van Jezus en zijn vrede te blijven. Geloven houdt een keuze in.

Geef een reactie