NIET OP ONSZELF AANGEWEZEN

Aanstaande zondag neemt de gemeente de heringerichte Kerk aan de Haven weer in gebruik. Wat is er dan mooier om met een doopdienst te beginnen? Kjeld Muntz, Kirsten Melissen en Jasmijn Fuijkschot zullen het teken van nieuw leven ontvangen.
Het verhaal over de Joodse baby Mozes, die door zijn moeder in een biezen mandje in de Nijl te vondeling wordt gelegd, geeft diepgang aan de doop. Ze vertrouwt haar kind in een wereld vol geweld aan de zorg van God toe. Dit verhaal eindigde op plaats vijf in de top 5 van ‘Mijn mooiste bijbelverhaal.’ Waarom niet nummer 1?

Lezingen: Exodus 2 : 1 – 10 en Hebreeën 11 : 23 – 26

‘Ze noemde hem Mozes, ‘want,’ zei ze ‘ik heb hem uit het water gehaald.’

Exodus 2 : 10

De éne wereld
Waalwijk heeft ‘Mozes in het biezen maandje’ op de vijfde plaats gezet. Voor Ed van Thijn, oud-burgemeester van Amsterdam, oud-minister, politicus
en Jood, is de redding van Mozes het mooist denkbare Bijbelverhaal. Met stip nummer 1. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zat hij namelijk als jongetje ondergedoken bij een protestants gezin. Na iedere maaltijd kwam daar de Bijbel op tafel. Op TV las hij enkele jaren geleden het verhaal voor dat hem het meest eruit aansprak. Hij las Exodus 2 : 1 – 10. Het gaat zo. Een Joods immigrantenechtpaar in het Egypte van de farao krijgt een kind, een jongetje.
Een geschenk van God. Een plaatje. Uit angst voor de macht van te veel vreemdelingen in het land -waar hebben we dat meer gehoord?- laat farao de Jodenjongetjes verdrinken in de Nijl. In eerste instantie verbergt de familie Levi hun kleintje voor de boze buitenwereld. Het steeds luider wordend gehuil van de drie maanden oude baby dreigt het onderduikadres te verraden. De moeder zint op een list en hoopt op een wonder. Ze legt haar kindje in een biezen mandje en zet dit reddingsbootje tussen het riet langs de oever van de Nijl.
Vaar wel! Ga met God! De badende dochter van de farao vindt het Joodse jongetje en ontfermt zich over het huilende mannetje. De baby vindt veiligheid in een pleeggezin. Gered! Het is een oud verhaal over antisemitisme. De Joodse onderduikjongen, Ed van Thijn, en vele anderen herkenen zich erin. Verhalen over Jodenvervolging zijn typerend voor die éne wereld. In de Bijbel wordt die éne wereld de oude wereld genoemd. Het is een leefwereld die wordt gedomineerd door zonde en het kwaad. London van de week. In die éne wereld, de oude wereld, ver weg en soms o zo dichtbij, dreigen baby’s, kinderen, volwassenen, ouderen onschuldige mensen, slachtoffer te worden van haat en geweld. Het is de wereld van onnoemlijk veel leed. Voor onszelf en onze kinderen hebben we andere wereld op het oog.

De andere wereld
Een betere wereld, Gods wereld, bestaat gelukkig ook. Na Ed van Thijn laat ik Lodewijk Asscher aan het woord over de wereld waarnaar wij verlangen. Nu de verkiezingen achter de rug zijn en ik niet meer verdacht kan worden van het geven van stemadvies vanaf de preekstoel, durf ik deze PvdA-man wel even naar voren te schuiven. In de aanloop naar de verkiezingen gaf Asscher in de krant Trouw een persoonlijk commentaar op de Tien Geboden. Zijn Joodse vader werd, vertelde hij, in de Tweede Wereldoorlog als baby, in een vuilniszak, uit de Hollandse Schouwburg gesmokkeld, waarvandaan de Amsterdamse Joden op transport werden gesteld. Hij kreeg een andere naam en verbleef tijdens de oorlog op een onderduikadres. Hij bracht het er levend van af.
Hij kreeg een zoon. Lodewijk. Deze zoon vindt de uittocht uit Egypte, de ontsnapping van de Joden uit het land van slavernij en onderdrukking het mooiste verhaal uit de Bijbel. De bevrijding bracht veiligheid voor de Levi’s met hun weerloze kleintjes! Ik citeer hem: ‘Ik moet wel eens denken aan het verhaal van de Haggada, de uittocht uit Egypte: Mozes kreeg de opdracht het volk bijelkaar te houden en naar het beloofde land te brengen. Dat is nu mijn rol: die van een hedendaagse Mozes. Iedereen heeft zo zijn ‘taak’ in het leven.
De een staat voor de klas, de ander werkt in een ziekenhuis en ik probeer als politicus de samenleving verder te helpen.’ Asscher ziet het als politicus zijn taak de weg te wijzen naar het Beloofde Land. We willen niets liever dan dat wij en onze kinderen zullen wonen in het Beloofde Land. Onze droom gaat over een wereld, waarin wij leven in harmonie met God en elkaar. Een andere, nieuwe wereld zonder uitsluiting, onderdrukking, vervolgingen en terrorisme.
In Gods wereld sluiten we niemand buiten en worden we niet buiten gesloten.
In de kerk grijpen we alvast zo als mogelijk vooruit op die nieuwe werkelijkheid.
Hier wordt gedoopt. Dopen betekent een bevestiging van je bestaan: het is een teken van God, dat je er mag zijn. Al vanaf het begin van je leven wordt tegen je gezegd, dat je gewenst bent, door God, je ouders en door de mensen van de gemeente.

De oversteek
Nu we het toch over de doop hebben. De ene en de andere wereld, de oude en de nieuwe, heeft een van doopouders aan het begin van de dienst in het doopvont gegoten. Ik bedoel dit: in de Bijbel is water aan de ene kant het symbool van die éne, foute wereld, los van God en zijn liefdegebod. In water verdrinken mensen. Denk aan de Nijl uit Exodus, waarin Joodse jongetjes werden verdronken. Denk aan de Rode Zee waarin tot slaaf gemaakt Israël dreigt om te komen. Naast symbool voor een wereld met daders en slachtoffers zit er in het doopvont ook ander water, dat wat onze dorst lest en verwijst naar het goede leven met God en elkaar. Water maakt ons immers gezond en levenslustig. De Bijbel vertelt ook over levend, stromend water en bronnen in de woestijn. Een dopeling leeft in beide werelden. Wij allemaal komen in aanraking met beide werelden. Wie is er niet nat? Wie laat dopen of zich laat dopen zegt ‘Ik accepteer die foute wereld niet, echt niet!’ Wie laat dopen of zich laat dopen zegt: ‘God wil dat ik en mijn kinderen de overstap ga maken naar zijn wereld. En ik ga dat doen!’ Dopen is de transfer zichtbaar maken van oud naar nieuw van dood naar leven, van vloek naar zegen, om het met woorden uit de Bijbel te zeggen.

God met ons
In die ene wereld, de oude wereld, zijn we op onszelf aangewezen. Ieder voor zich. In die andere wereld, de nieuwe wereld, komen we voor rekening van God. Zijn aanwezigheid geeft houvast op momenten waarop de situatie er zorgelijk uitziet. Ja, het is waar zijn Naam wordt niet genoemd in het verhaal van Mozes in het biezen mandje, maar we vermoeden zijn hand achter de wonderlijke redding van de baby. Dit kan geen toeval zijn! De baby lijkt gered te zijn met een doel: zijn leven lijkt zo te zijn bestuurd, dat hij later zelf een heel volk kan redden. Mozes zal Israël uit de slavernij van Egypte door het water van de Rode Zee naar het Beloofde Land leiden. Let ook op het biezen mandje. Het weerloze kindje ligt in een ‘teba’ in het Hebreeuws. Teba betekent ‘ark’. Inderdaad, de ark van Noach. Een ark is Gods reddingsboot. Mozes bevindt zich in precies hetzelfde schuitje als Noach, die de zondvloed overleefde. Dan weet u het wel! God redt. Ondanks alle fouten die er door mensen gemaakt worden, ondanks alles wat er allemaal gebeurt en hoe somber en donker het journaal oogt er is altijd hoop. God geeft houvast en houdt ons vast!

Gered om te redden
‘Mozes’ noemt de Egyptische moeder haar Joodse adoptiefzoon. In Joodse oren klonk die naam als een Hebreeuws werkwoord, dat zoiets als ‘opvissen’ betekent. Mozes jij bent ‘uit het water gehaald’ ‘uit het water opgevist’. Klopt.
Daarom heet je zo. Die naam onthult zijn levensprogramma: hij is uit het water gehaald met het doel anderen van de verdrinkingsdood te redden. Eenmaal volwassen zal hij in Gods naam zijn volksgenoten in slavernij bij wie het water aan de lippen staat bevrijden en met hen op weg gaan naar het Beloofde Land, .Hij is gered om te redden zou William Booth de stichter van het Leger des Heils later zeggen. Deze Booth zat in de bus, tijdens één van zijn vele reizen. Door het raam zag hij de mensen in de dorpen en steden. ‘Ze zijn vooral met zichzelf bezig, met hun carrière, met hun pleziertjes,’ ging er door hem heen. ‘Aan God en hun naaste hebben ze weinig boodschap,’ vatte een trieste gedachte bij hem post. ‘Jammer!’ Op dat moment kreeg hij een visioen. Hij hoorde de storm gieren en zag een wild golvende oceaan voor zich met daarin duizenden drenkelingen. Met de moed der wanhoop probeerden zij het hoofd boven water te houden. Wie denkt er nu niet aan de bootvluchtelingen? Uit het water zag William Booth een rots omhoogsteken. Rondom deze rots bevond zich een aanlegsteiger, een breed platform helemaal rondom de rots. Er waren drenkelingen, die met inspanning van alle krachten erop wisten te klimmen en zichzelf in veiligheid brachten. Gered! Er waren er onder die gelukkigen die zich daarna alleen maar met zichzelf bezig hielden. Eenmaal in veiligheid werd hun aandacht volledig beslag genomen door allerlei zinnige en onnozele bezigheden. Die ander nog in het donkere, diepe water, worstelend om boven te blijven, ach wat zou het…. De Leger des Heilsman zag ook iets moois. Met grote toewijding en zelfopoffering probeerde een ander groep geredden degenen die nog altijd dreigden te verdrinken op het platform te trekken.
Sommigen sprongen zelfs in het water en brachten de drenkeling in veiligheid.
Booth begreep niets van de eerste groep. Er waren er bij die gedoopt waren, de inhoud van de Bijbel kende, ’s zondags in de kerk zaten en geen hand uitstaken. Hoe kan dat nou? Zij wisten dat Jezus kopje onder was gegaan aan het kruis en opgestaan uit het graf om de weg te banen naar God en elkaar en zo de overgang van het oude naar het nieuwe mogelijk te maken. Zijn liefde bleek sterker dan de zondvloed van het kwaad. Hij was gekomen om te redden wat verloren dreigde te gaan. Einde visioen. De boodschap? William Booths levensdevies luidde: ‘We zijn gered om te redden.’ Wat die woorden inhouden laat het Leger Heils wereldwijd zien!

Gedoopt
Wie laat dopen, gedoopt wil worden of daarin mee kan gaan, zegt: dank U wel, God, dat U ons wilt redden van een leven, waarin we op onszelf zijn aangewezen en waarin we alleen maar met ons zelf en onze eigen zaakjes bezig zijn. We danken U, dat U een Rots bent en met ons in ons privéleven,
in de kerk, in de wereld, de oversteek wilt maken van de oude naar de nieuwe wereld.

Geef een reactie