Tijd om te luisteren…Mirjam uit Nazareth…

Tekst: Exodus  15: 19 – 21, Micha 5: 1- 4a en 6: 4 en Lucas 1 : 26 – 36

Mirjam… dat is haar echte naam. Maar ze is de geschiedenis ingegaan als Maria, want het evangelie werd nu eenmaal in het Grieks en Latijn aan ons doorgegeven. Maria roept een wereld van ‘vroomheid’op: ‘onze lieve vrouwe van Den Bosch’, ‘sterre des hemels’,  moeder Gods’…teveel namen om te noemen. Maar MIRJAM  brengt ons naar de geschiedenis van de EEUWIGE met Israël en de wereld. Mirjam, dat is durf, lef, kracht, want haar naamgenoot, de zus van Mozes, stond haar ‘mannetje’ [als of de power alleen in mannen zit…!] en Mirjam uit Nazareth eveneens. Vandaag komt ze in beeld, als de engel Gabriël [= mijn gabber/vriend is God]haar een geboorte aankondigt…en wat voor een!

Het thema van het adventsproject gaat vanmorgen over luisteren…!

Laatst zei ik nog tegen iemand: ik heb het wel gehoord, maar sorry, ik heb niet geluisterd, wil je het nog een keer zeggen. Niet erg alert en attent natuurlijk. Precies hetzelfde als de vraag ‘alles goed?’ die niet de bedoeling heeft om echt beantwoord te worden…want hij/zij verwacht gewoon ja . Als je ‘nee’zegt ‘nee, niet alles’ , moet er geluisterd worden. We gaan soms zo gedachteloos en klakkeloos met elkaar om. Luisteren… dat kost tijd, dat vraagt echte belangstelling. Goed, dat wilde ik even kwijt, om te beginnen.

We luisteren allereerst vanmorgen naar de Schriften, want daarvoor zijn we in de kerk gekomen en die zijn het die ons op de toonhoogte van het geloof brengen. En die beginnen, hoe we het ook wenden of keren,  in Israël.

Met Mirjam is het begonnen.

Mirjam in Egypte. Ze staat aan de wieg van de bevrijding van Israël. Israël, gered uit het water door een waakzame vrouw. Dat prachtige geboorteverhaal van het boek Exodus. In onze Bijbelse geschiedenis hebben we aan Mirjam nooit zoveel aandacht besteed. Mozes en Aäron stelen de show. Maar bij de profeet Micha [6,4] lezen we dat de EEUWIGE  zegt :”Ik heb jullie, Israël, uitgeleid, bevrijd uit de slavernij in Egypte. Ik zond Mozes, Aäron én Mirjam om jullie vóór te gaan”. En na de uittocht is het Mirjam, de profetes, die  “alle vrouwen aanvoert in het zingen van het bevrijdingslied: “Zingt voor HEM, want HIJ is hoog verheven, het paard en zijn berijder stortte HIJ in de zee”. [Exodus 15: 21].

Vrouwen staan vaker op de belangrijke keerpunten van Isrels geschiedenis en van onze wereldgeschiedenis. Eva/Hewa = moeder der levenden is de eerste en dan gaat het voort met Hagar en Sara, met Mirjam en Hanna, met Elisabeth en Mirjam van Jozef. De mannen staan bij dat nieuwe begin altijd wat onthand en ‘ontmand toe te kijken.

In onze kerkelijke burgerlijke stand staat Mirjam van Nazareth ingeschreven onder de naam Maria. Maar daar heeft ze nooit naar geluisterd. Mirjam is haar ware naam. Ze sprak Hebreeuws, of Aramees zoals u wilt. Net zomin als Jezus ooit naar die naam geluisterd heeft, want hij heette  Jesjoea/Jozua! Is dat van belang? Wis en waarachtig.

Want het ‘evangelie’ is een en al verwijzing naar de oude verhalen van Israël. En evenals Mirjam van Mozes, staat deze Mirjam uit Nazareth aan de wieg van een bevrijdingsverhaal. En het lied van Mirjam rijmt op het lied – het Magnificat –  van Mozes’zuster.

Zo komt Gabriël [= mijn gabber is Elohiem/mijn vriend is God], bij dat meisje in Nazareth. Het is zo prachtig weer gegeven. De engel valt met de deur in huis, dat blijkt uit z’n groet “Wees gegroet jij begenadigde’, “de HEER is met je”…! Ze schrikt, vraagt zich af wat er nu aan de hand is…en dan zegt de engel “Luister… je zult zwanger worden, een zoon baren, hem Jesjoea moemen…hij zal een groot man worden, zoon van de Allerhoogste worden genoemd, de troon van David bezetten, koning van Israël voor eeuwig”. Op het geboortekaartje van kind staat z’n toekomst al beschreven.

Het komt er in één adem uit. Het zou me niet verwonderen, als Mirjam heeft gezegd: neem me niet kwalijk, ik heb wel geluisterd maar zou u het nog één keer willen zeggen. Naar het enige wat ze zegt is: “Alles goed en wel: maar ik heb nog nooit gemeenschap met een man gehad”. ’t Komt vanzelf… zegt Gabriël….

En tja…en dan hebben we ‘een maagdelijke geboorte’…

Alleen bij Mattheüs en Lucas en verder nergens in de Schriften is dat te vinden. En we hebben onze rationele vanzelfsprekende antwoorden klaar: biologisch onmogelijk, theologisch een wonder, dogmatisch vastgelegd.

Waar het om gaat is dat de EEUWIGE ermee duidelijk wil maken dat niet scheppingsdrift en mannenpotentie, maar vrouwelijke ontvankelijkheid en bereidheid het messiaanse gebeuren teweeg brengt. En dat heeft niks te maken met een doem op de seksualiteit. Dat heeft de Kerk de eeuwen door, met alle ellende van dien, gepropageerd. Vóór de zondeval leefden Adam en Eva zonder seksuele gemeenschap, zei de kerkvader Augustinus… En Luther zei “ins Ehebett kan man nicht beten”. “Mijn hemel hoe heeft hij het kunnen zeggen?!”,  riep ooit op college mijn briljante professor Van Ruler.

En de kerk voerde het celibaat in als een hogere trap van geloof en Maria werd onbevlekt ontvangen zodat Jezus ook niets te maken zou hebben met erfzonde, ze is altijd maagd gebleven…hoewel ze daarna nog zoons en dochters heeft gebaard. En er is zelfs een feest van Maria hemelvaart. “Mirjam/Maria is gezegend onder de vrouwen en gezegend is Jezus, de vrucht ban haar schoot”. Maar zij is niet ‘de middelares van alle genade’ of ‘de moeder van God’. Een R.K. hoogleraar zei ooit: we hebben haar behangen als een kerstboom met allerhande titels en franjes. Wat heeft de kerk mensen in de nesten gewerkt tot op de dag van vandaag. Niet allemaal natuurlijk. Ik herinner me dat jaren geleden een schrijfster een boek over “Sexualiteit schreef met als titel “Stomme zonden”. Waarop professor Watering van de VU ineen recensie het het boek met 2 woorden afkraakte “Stom en zondig”.

Nee, de evangelisten, Lucas vooral [ook Mattheüs] grijpen steeds terug naar de Schriften. Er wordt een geboorte verkondigd die verwijst naar het scheppingsverhaal. En het heeft alles te maken met de GEEST/RUACH/ADEM van de EEUWIGE. In den beginne zweefde die over de wateren, over de chaos, en er kwam een kosmos…orde, harmonie. En als de adaam/de mens daar ligt, zo ademloos geboetseerd, blaast de EEUWIGE Zijn adem/ruach in hem en hiuj werd tot een levend wezen.

En zo overschaduwt de GEEST Mirjam…het kind dat geboren wordt is een nieuw begin, een nieuwe schepping…Jesjoea, een zoon, naar men meende van Jozef, zoon van David, zoon van Abraham, zoon van Adam, zoon van God…zo staat het in het geslachtsregister van Lucas 3. En het wil zeggen dat mensenkind is een Israëliet, een jodenjong [Abraham], is ook een Adams zoon want hij komt voor de hele wereld…en een kind van God, een specifiek en uniek kind van God, die echt beeld en gelijkenis van de hemelse VADER is. Als je goed luistert hoor je daar al zijn zending in:  hij komt voort uit Israël en zal door mensen die hem volgen de hele wereld bij de GOD van Israël brengen…zodat ze allemaal deze God ABBA Vader mogen noemen. God maakt dit kind op een bijzondere manier tot z’n zoon en door de gemeenschap met dit kind maakt hij mensen tot kinderen van HEM, zonen en dochters, u, jij en ik.

De GEEST des HEREN heeft een nieuw begin gemaakt in al wat groeit en leeft zijn adem uitgezaaid” [686]… gaan we straks zingen. Zo leven wij op de adem van Gods stem. Deze week hoorde ik een boeiend overhaal over DNA en RNA en Genen en cellen…als simpele alpha duizelde het me…maar waar de levenskern nu vandaan kwam..tja dat was en is de grote vraag. Wij blazen de laatste adem uit…

Wij die de GEEST ontvangen hebben, leven  door diezelfde GEEST als Jezus, lees ik bij Paulus. “Want de GEEST getuige met onze geest dat wij kinderen van God zijn, want samen zijn we met Christus erfgenamen van God”. [Romeinen 8: 17].

De GEEST doet de HERE God wonen bij en in ons. Veelzeggend is in dit verband het 17e eeuwse pietistische gezegde:”Al was Jezus duizendmaal in Bethlehem geboren, maar niet in mijn hart, dan was ik nog verloren”. Wat eng gezegd, te individualistisch, te ouderwets? Daar zit iets in. Maar er zit ook een kern van waarheid in. Want zoals het aan Mirjam te zien was dat ze in blijde verwachting was, zo moet het aan ons te zien zijn dat wij iets/iemand verwachten. Daarom vieren ‘advent’ = aankomst/verwachting, vieren we straks Kerstfeest. Omdat het heil in Jesjoea/Jezus naar ons gojiem/de volken gekomen is…maken we er een groot feest van met alle toeters en bellen die we rond Kerst laten aanrukken. Niks mis mee, maar “keep Christ in your Christmas”. Zonder hem wordt Kerstmis een Kerstmisbaksel.

Mirjam luisterde en gaf haar fiat.

Luisteren daar begint het mee, bereidheid, openheid  tot luisteren.

Dat is niet zo vanzelfsprekend. Vorige week hoorden we hoe Zacharias tegensputterde toen  Gabriël hem een zoon aanzegde, te oud…en hij werd met stomheid geslagen.

Ik kan niet zo goed praten hakkelde Mozes…dan neem je Aäron maar mee.

Ik ben te jong, jammerde Jeremia.

En Maria zou gedacht kunnen hebben: daar komen geheid praatjes van. Ik zie buurvrouwen en familie al kijken…en ik dan zeggen: tja er is een engel langs geweest, Gabriël. Om van Jozef nog maar te zwijgen. En ik hoor ze al zeggen: Mirjam, geloof je het zelf? Ja, ze geloofde, ze vertrouwde zich aan toe aan de boodschap van Gabriël.

Het kost dus wat.

Mirjam heeft het geweten. Ze bewaarde al die woorden van de engel in haar hart. En Simoen zal straks in de tempel zeggen: er zal een zwaard door je ziel gaan.

Je fiat geven aan de komst van het Messiaanse koninkrijk is geen sinecure. En ik denk aan een lied van Huub Oosterhuis “Waarom moest ik UW stem verstaan? Waarom, HEER, moet ik tot U gaan… zo ongewende paden?Waarom bracht GIJ die omrust mij in ’t bloed: is dat genade? [Lied 941]

Ja zeggen tegen de HERE onze God is riskant. Het brengt onrust. Je leven geven in dienst stellen van de naaste. Beschikbaar zijn. Niet met woorden maar metterdaad. Laat die gezindheid/ die in Jezus was moet ook in jullie zijn en dan gaat het over eensgezindheid,, geen eigenwaan, bescheidenheid, de ander belangrijker dan jijzelf bent…[Filipp.2: 5].

Dat wordt aan ons gevraagd vandaag de dag.

Luisteren

“Luister…!”zei de engel tegen Mirjam.

Maar na luisteren en horen en komt het waarmaken

Ga de wereld in…geef gezicht aan mijn koninkrijk, aan vrede op aarde, aan vergeving en verzoening, aan liefde en genade. Mirjam van Nazareth is tot het einde meegegaan…via huiskamer en tempel, kruisiging en opstanding tot Pinksteren toe.

Open staan  voor  HIJ DIE IS, leven voor ZIJN AANGEZICHT.

Zo open dat we weer engelen gaan zien, engelen van mensen, in gewone woorden GODS woorden horen. Te luisteren naar de HERE onze GOD. Is luisteren naar de medemens

En we sturen engelen in allerlei vorm naar de kinderen van Moldavië.

Je bent een engel, dacht Mirjam, en er gebeurde wat.

Geef een reactie