JULLIE ZIJN HET ZOUT VAN DE AARDE, HET LICHT VAN DE WERELD…

Jezus vergelijkt zijn volgelingen met zout en licht. Zij zijn smaakmakers en lichtbrengers in de wereld om hen heen. Christenen laten hun omgeving proeven en zien wie God is en waar hij voor staat. Zij leveren een wezenlijke bijdrage aan het goede leven en een leefbare wereld. Inmiddels zijn er 2000 jaar christendom verstreken en miljarden kinderen en volwassenen gedoopt. Hebben het zoutende zout en het lichtende licht hun werk gedaan?

In de dienst van aanstaande zondag zal Emma Broeks worden gedoopt. ‘Jij bent het zout der aarde! Jij bent het licht der wereld!,’ zal de predikant tegen haar zeggen. Niet als commando! Maar als wezen en bestemming van haar leven
met God en haar naasten. Hoe zal het uitpakken? Iets om trots op te zijn? Het thema: ‘Lichtdrager’.

Lezing: Matteüs 5 : 13 – 16

‘Jullie zij het zout der aarde. Jullie zijn het licht der wereld.’

Zout en licht

Als er in de katholieke kerk een doopviering plaats vindt, staat er altijd naast het doopvont een potje met zout klaar. Na de doop steekt de pastoor zijn vinger in het potje en brengt een klein beetje zout aan op de tong van de dopeling. Terwijl de baby zout proeft spreekt de pastoor hem toe met de Jezuswoorden: ‘Jij bent het zout van de aarde.’ Dat betekent: als gedoopte volgeling van Jezus bestaat je wezen en bestemming uit smaakmaker te zijn en conserveermiddel in een te vaak flauwe wereld, waar kwaad het goede leven kan bederven. Anders dan het zoutritueel is het lichtritueel uit de katholieke kerk wel in veel protestantse doopdiensten doorgedrongen.
De dopeling krijgt een doopkaars mee naar huis, die in de dienst ontstoken is aan de paaskaars. ‘Jij dopeling bent het licht van de wereld,’ symboliseert de brandende kaars. De warmte en het licht, ontleend aan Jezus Christus die het Licht van de wereld is, geven zijn volgelingen door aan hun omgeving. Ik ken geen andere uitspraken van Jezus die het zelfbewustzijn van christenen krachtiger onder woorden brengen. Zonder mensen die een zoutend zout en een lichtend licht zijn, zonder ‘rechtvaardigen’ zegt gelovig Israël, vloeit alle leefbaarheid weg uit onze samenleving en houdt de schepping van God op te bestaan zoals bedoeld.

Licht der wereld

In het Jodendom en christendom krijgen heel wat personen en dingen de kwalificatie, dat ze zout en licht zouden zijn voor de wereld om hen heen.
God, profeten, vrome gelovigen, rabbijnen, het volk Israël, de Thora, de tempel Jeruzalem, de Bijbel, de kerk, Jezus, christenen. Is de wereld door hun toedoen er inderdaad beter, mooier, leefbaarder op geworden? De populaire gedachte is dat het christendom, om het dicht bij huis te houden, is mislukt. Waarom zou je je kind gezien het fiasco nog laten dopen? ‘Jezus geloofde in een Koninkrijk dat nooit kwam,’ zeggen ze. We leven in een wereld met 11 september, de Islamitische Staat, stromen vluchtelingen…. ‘Dat Koninkrijk van U wordt dat nog wat?,’ wierp de schrijver Gerard van het Reve God al jaren geleden voor de voeten. ‘Er is niets van gekomen en er zal niets van komen’ lijkt de trend van berichtgeving te zijn in de media. Wie dit misverstand als zoete koek aanneemt, gaat voorbij aan de veranderingen, de enorm positieve veranderingen, die de wereld en onze eigen samenleving hebben ondergaan door trouwe en meestal onbekende christenen. Zij waren inderdaad het zout der aarde en het licht der wereld. Hun voorbeeld was Jezus Christus. Er zijn een groot aantal mensen, die duidelijk hun sporen hebben nagelaten op onze wereld. Op internet vond ik een lijst gemaakt van een Top 10 Belangrijkste Mensen, die onze geschiedenis drastisch veranderd hebben, in positieve zin of in negatieve zin. Ik noem de eerste vijf. Abraham Lincoln, de Amerikaanse president die de slavernij afschafte staat op nummer 5. De Engelse schrijver William Shakespeare, van onschatbare waarde voor onze cultuur op 4. Op 3 Mohammed de stichter van de islam met wereldwijd 1,5 miljard aanhangers. Op nummer 2 staat Napoleon, de keizer van Frankrijk, die praktisch heel Europa veroverde en probeerde te verenigen. Gemeten naar de invloed die hij heeft gehad op de wereldgeschiedenis staat Jezus Christus met recht op nummer 1. Hij predikte het evangelie, bekommerde zich om zieken, bevrijdde mensen uit een sociaal en religieus isolement en gaf mensen die honger hadden te eten. Zette het beeld van God als een Vader in de hemel neer. Via zijn volgelingen sorteren zijn korte leven, zijn kruisdood en opstanding, nog altijd een enorme effect op mens en samenleving. De doop is het sacrament dat dopelingen onder invloed van Jezus Christus brengt en hen benoemt tot investeerders in een meer leefbare wereld. Zijn licht mogen we delen met anderen.

Impact

Het zout heeft gewerkt. Het licht heeft duisternis verdreven. Oké, maar waar moeten we dan precies kijken? ‘Wat hebben zijn volgelingen nou voor moois waargemaakt?’ vraagt religiestress zich af. De scepsis valt te plaatsen. Jezus vertelde al, dat het Koninkrijk te vergelijken is met zaad, dat in het verborgene groeit. Het is geplant in de aarde, en je denkt: ‘Er gebeurt niets!’ Maar dan zie je opeens een plantje opkomen, en denk je: ‘Wat is dit?’ Hoe zag de wereld er 2000 jaar geleden uit als het gaat om onderwijs, medicijnen, zorg voor ouderen en allerlei andere zaken? In Jezus’ tijd kon je bijvoorbeeld geen goed onderwijs of goede medische zorg krijgen, tenzij je rijk was. Het idee van onderwijs en medicijnen voor iedereen, is allereerst door christenen in de wereld gebracht.
In Jezus’ tijd vond eigenlijk niemand, dat vergeving een goed idee was, of nederigheid, of – met uitzondering van de Joden – respect op seksueel gebied.
Dat waren nieuwe ideeën en idealen, die nu toch breed in de samenleving te vinden zijn, al zie je dat niet altijd.’ Ik heb deze eye opener van de Engelse theoloog Thomas Wright. Hij zegt in een interview: ‘Deze wereld is door Jezus’ komst radicaal veranderd, en verandert nog steeds. De vroege christenen geloofden allemaal dat met Jezus’ dood en opstanding het Koninkrijk van God met kracht gekomen was, al zag het er heel anders uit dan ze verwacht hadden.
De hoop van Israël, namelijk dat God zou komen om Zijn volk te verlossen,
was eindelijk uitgekomen.’

Naar buiten gericht

Willen christenen in navolging van Jezus Christus, het Licht der wereld, positieve invloed uit blijven oefenen op de wereld om hen heen, dan zullen ze zich niet terug moeten trekken tussen de vier muren van een kerk of het geloof willen beleven achter de voordeur, aldus het evangelie. Jezus zegt over deze terug trekkende beweging: ‘Men steekt geen lamp aan en plaatst deze onder een korenmaat.’ Dat is echt dwaas. Na de oogst, heb ik in een commentaar gelezen, werden in Israël de grote vaten, waarin de hoeveelheid koren werd afgemeten omgekeerd en als tafel gebruikt. Zette je nu ’s avonds een olielamp onder die omgekeerde emmer, zeg ik maar even dan bleef het donker.
De vlam kreeg de kans niet om haar licht te verspreiden. ‘Nee, niet zo, laat je licht schijnen,’ zegt Jezus. Treedt naar buiten! Hij is wat het missionaire aangaat een echte zoon van Israël. Het volk van God herinnerde zich op de goede momenten in haar geschiedenis uitverkoren en geroepen te zijn om zelf gezegend, tot een zegen voor alle volken te zijn. Zonder dienst aan de buurt, de samenleving, de wereld vormen christenen een in zichzelf gekeerde wat zonderlinge groep, enkel gericht op hun eigen ziel en zaligheid. Toegepast op de kerk: een gemeente met een gezonde bloedsomloop kan en wil de verkondiging, het pastoraat en het diaconaat niet binnenboord houden.
Waar enthousiasme heerst, lukt dat ook helemaal niet. ‘Een lichtgevende stad op een berg kan niet verborgen blijven,’ weet Jezus. Een beetje gemeente straalt wat haar bezielt naar buiten toe uit en wordt door de buitenwacht opgemerkt! Maarten Luther King, de voorvechter van gelijke burgerrechten voor blank en zwart in de Verenigde Staten, heeft de missionaire dimensie van het christendom als volgt onder woorden gebracht:
‘Een mens begint pas te leven als hij boven zijn eigen beperkte bestaan uitstijgt en oog krijgt voor de belangen van de hele mensheid.’ Deze woorden staan in schril contract met slogans als ‘America first’ of eigen volk eerst.

Voortbouwen

De vorige generaties gedoopte christenen hebben met hun gaven geïnvesteerd in hun leefwereld. Vanuit kloosters en kerken hebben onze voorouders met het evangelie in hun hoofd en hart de wereld dichtbij en ver weg leefbaarder willen maken. Zij gingen voor een samenleving zoals God voor ogen stond toen hij hemel en aarde schiep. Onderwijs. Medische zorg. Opkomen voor het kwetsbare. Jezus heeft het over goede daden tot eer van God de Vader. We weten het christenen hebben ook prestaties geleverd waar we niet trots op kunnen zijn. ‘Zout kan haar kracht verliezen,’ waarschuwt Jezus. Letterlijk staat er: ‘Zout kan dwaas worden.’ Dat neemt niet weg dat het zoutende zout en het lichtende licht zijn werk gedaan heeft. Wij en de generatie die na ons komt mogen dienend voortbouwen op het fundament van geloof, hoop en liefde dat er is gelegd.

Geef een reactie