‘JESAJA 40:31 IS DE FAVORIETE BIJBELTEKST VAN OBAMA…’

Lucas 4 vertelt over de eerste preek van Jezus, die hij afsteekt ‘in de kracht van de Geest’. Hij legt helemaal zichzelf en zijn levensdoel in de woorden. Ik leg mijn eigen eerste preek van 25 jaar geleden naast de zijne. De overeenkomsten zijn opvallend, de verschillen niet minder. Het thema: ‘Preken’.
1. De eerste preek 2. Favoriete Bijbeltekst 3. De Spirit 4. De preek in één zin 5. Reacties op de preek

Lezen Lucas 4 : 14 – 21

De Geest van de Heer rust op mij, want hij heeft mij gezalfd.

Lucas 4 :18

De eerste preek
In Lucas 4 staat de eerste preek van Jezus. De door hem gekozen Schriftlezing wordt vermeld. Jesaja 61 : 1 -2. Daarna de preek. Ik leg mijn eerste preek ernaast, zodat die van Jezus meer gaat leven. Die was op 24 juni 1990. Ik heb ‘m bewaard. Niet voor de eigen parochie wilde ik de allereerste keer het Woord bedienen. Echt niet voor bekenden! Stel dat je de hoge verwachtingen voor eigen publiek niet waar kan maken? Een kennis die predikant was in het verre Beerzerveld in de buurt van Ommen, Overijssel, had ik gevraagd zijn preekstoel voor de vuurdoop ter beschikking te stellen. Hij wilde mij graag het trapje van de kansel op helpen.
Bij Jezus gaat het anders. Hij kiest in Lucas 4 als gehoor voor zijn eerste preek juist de mensen uit met en onder wie hij is opgegroeid. Hij neemt het Woord onder bekenden, waaronder misschien wel zijn moeder, vier broers en twee zussen. Hij zoekt de synagoge van Nazareth op, waar hij dan wel niet geboren is, maar wel getogen. Allereerst preekt hij voor mensen met wie hij zich allereerst verbonden voelt. Hij voelt zich blijkbaar allereerst verantwoordelijk voor wie dichtbij in zijn sociale netwerk zitten. Voor hen is de primeur. Knap!
Niet iedereen vindt het makkelijk om in de kring van bekenden, familieleden, vrienden, vriendinnen, collega’s, het woord te nemen over zoiets persoonlijks als het geloof. Je voelt je kwetsbaar. Met vreemden gaat het je soms beter af.
Die je daarna toch nooit meer terug. Op een gegeven moment moet je toch de schaamte voorbij, als het dat is wat er speelt, duid ik het voorbeeld van een zelfbewuste en bepaald niet bange Jezus. Hij koos eerst voor zijn eigen leefomgeving. Daar begint het.

Favoriete Bijbeltekst
Terug naar 1990, het jaar van mijn eerste preek. Als tekst voor mijn debuut koos ik Jezus woorden uit wat toen mijn lievelingsevangelie was: dat van Johannes. De tekst: ‘Wie mij gezien heeft, heeft de Vader gezien,’ staat er in Johannes 14 : 9. In die tijd was ik leraar en ik vond het belangrijk om jonge mensen te helpen met geloven door a. eerlijk tegen hen te zeggen,
dat het bestaan van God niet te bewijzen valt, maar b. dat zijn bestaan best aannemelijk wordt door te letten op Jezus. Het kan haast niet anders of zijn indrukwekkende persoonlijkheid, woorden en daden verwijzen naar een levende God. Ik wilde in mijn eerste preek zeggen, wat dicht bij mijn hart lag.

Wat ik als mijn roeping zag, zeg maar.
Jezus kiest voor zijn eerste preek het Bijbelboek Jesaja, zijn favoriete Bijbelboek. Hij citeert er nog een keer uit. Hij was gewoon aan het religieuze leven van de gemeenschap deel te nemen, dus bezocht hij op de sabbat de synagoge. Na de lezing van de Thora, viel één of meer van de aanwezige mannen de eer te beurt te worden gevraagd om een gedeelte uit de profeten te lezen. De Nebiim. Jezus neemt zelf het initiatief. Hij staat op ten teken dat hij deze keer de lezing wil verzorgen. De haftaralezing. Staand leest hij Jesaja 61 : 1 tot en met vers 2a voor. Aangekomen bij vers 2b breekt hij de lezing af. Dat is daar waar dit Bijbelgedeelte over de wraak, over het oordeel van God begint.
Dat zegt toch wel wat over Jezus insteek! Hij leest Jesaja 61, een gedeelte dat dicht bij zijn hart ligt. Het gaat over zijn roeping. Zijn bestemming. Zijn levensprogramma: ‘Om aan armen het goede nieuws te brengen heeft God mij gezonden, om aan gevangenen hun vrijlating bekend te maken en aan blinden het herstel van hun zicht, om onderdrukten hun vrijheid te geven.’ Hij wil zijn medemens die materieel, fysiek, psychisch, geestelijk, moreel of sociaal geen kant meer op kan, bevrijden. Het is zinvol om naar aanleiding van de tekstvoorkeur van Jezus, na te gaan, wat ons lievelingsbijbelgedeelte is,
zo u er één hebt natuurlijk. Uit de pastorale praktijk kan ik er wel een paar favoriete Bijbelteksten noemen, die mensen aanspreken, waar ze steun aan ontlenen en die richting geven aan hun doen en laten. Ik ben Psalm 23 vaak tegen gekomen. ‘De Heer is mijn herder.’ Psalm 139, over God die ons doorgrondt en kent. Prediker 3, een wat filosofisch gedeelte over wat komt en gaat in het leven. Johannes 14, over het huis van de Vader met de vele woningen. Of Romeinen 8, niets en niemand die ons kan scheiden van de liefde van God. Uw favoriete Bijbelgedeelte of Bijbelhaal vertelt het een en ander over met welke roeping en verwachtingen u als gelovige in het leven staat.
Jesaja 40:31 is de favoriete Bijbeltekst van president Obama. Dat schrijft de voormalige predikant van de president, Joshua DuBois,in zijn verschenen boek The President’s Devotional: The Daily Readings That Inspired President Obama.
Dagelijkse lezingen die president Obama inspireren. Leest de president van de VS elke dag uit de Bijbel?! In Jesaja 40 : 31, Obama’s tekst staat: ‘Maar wie de Heer verwachten, zullen hun kracht vernieuwen; zij zullen opvaren met vleugels, zoals arenden; zij zullen lopen, en niet moe worden; zij zullen wandelen, en niet uitgeput raken.’
Over kracht, power, gesproken, daar gaat het volgende onderdeel van de preek over.

De Spirit
We zetten de klok weer even 25 jaar terug. Naarmate de dagen verstreken en de zondag van 24 juni 1990 dichterbij kwam, raakte ik als totaal onervaren prediker best wat gespannen. Gaat dit lukken? Ik voelde mijzelf al hoog op de preekstoel staan, met alle ogen op mij gericht. ‘Zegt u het maar!’ Ongemakkelijke gevoelens namen hun intrek in mijn lijf ook wel de zenuwen genoemd. Nou had ik gelukkig een zorgzame en meelevende vader. Hij wist wel een manier om de stress de baas te worden. ‘Je pakt een uur van te voren een paar stevige borrels adviseerde hij mij.’ ‘Dat praat makkelijker,’ beargumenteerde hij zijn idee om van zijn zoon een welbespraakte voorganger te maken. Ik ben er niet aan begonnen om mijzelf moed in te drinken. Lijkt mij nooit goed.
Jezus maakt geen gebruik van spiritualiën voor het succesvol afsteken van zijn eerste preek. De Bijbel vertelt dat hij als zijn krachtbron vol van de Spirit was.
Vol van de Geest. ‘De Geest van de Heer rust op mij, want hij heeft mij gezalfd,’ paste hij woorden van de profeet Jesaja op zichzelf toe. ‘Ik ben de Messias,’ claimde hij met deze woorden uit het Oude Testament. Messias is Hebreeuws voor ‘De Gezalfde’. Gezalfd, dat wil zeggen: doortrokken van de heilige Geest.
In de gestalte van een duif daalde de Geest uit de hemel na zijn doop in de Jordaan op hem neer. ‘Gesterkt door die Geest gaat hij naar Galilea,’ vertelt Lucas de auteur die later over het Pinksterfeest zal schrijven.’ Jezus was boordevol van de heilige Geest. Helemaal vol van iets zijn, dat kennen we wel.
Je wordt verliefd en bent vol van die ander. Je kunt vol zijn van je hobby, een goed boek, je nieuwe baan of nieuwe opleiding. Je wilt alles erover aan andere vertellen. Letterlijk kun je vol gelopen zijn met drank. Je bent jezelf niet meer.
Vol zijn van de Heilige Geest, dat betekent dat je vol bent van de Geest van God, vol van God. De heilige Geest is God. Als het zover is, als God in je is, merk je dat. Je merkt het aan je denken, aan je willen, aan je gevoel. Vol zijn van kun je ook omschrijven als beheerst worden door. Je bestaan, je leven, je gedachten worden beheerst door God. Op Jezus rust de kracht die door de profeten beloofd is en die het hem mogelijk maakt geheel in dienst van God en zijn naaste te leven. Door de Geest van God gedragen heeft Jezus zichzelf uiteindelijk volgens Hebreeën 9 ten offer gebracht. Als de Geestdrager bij uitstek heeft Jezus die kracht doorgegeven aan zijn volgelingen. In het evangelie van Jezus staat het zo: ‘Zoals de Vader mij gezonden heeft ,zo zend ik jullie uit. Na deze woorden blies hij over zijn discipelen heen en zei: ‘Ontvang de heilige Geest!’. Dezelfde Geest die Jezus de Gezalfde, de Messias, vervulde is uitgestort in de gemeente. In die kracht mogen wij Jezus volgen en zijn evangelie in getuigenis en dienst uitdragen. We doen het niet alleen!

Eén zin
Weer even terug in de tijd. Uiteraard had ik mij goed voorbereid op mijn eerste opgang naar de preekstoel. Beerzerveld mocht geen afgang worden. Het vak homiletiek, preekkunde, dat je als student volgt, geefteen goede tip voor een goede homilie, preek. Na de grondige bestudering van het Bijbelgedeelte, de nodige commentaren en de mogelijke toepassing, vat je voor jezelf in één zin, hoogstens twee, de boodschap samen, die je door wilt geven. Noteer deze zin!
Vanuit die kern bouw je verder de preek op. Het gaat om het kiezen van de focus, zodat een preek niet alle kanten opvliegt. Desalniettemin werd het best een lange zit in de Overijsselse dorpskerk, vanwege alles wat er bijgesleept was, maak ik op uit het aantal blaadjes.
Wat Jezus allemaal uitgelegd en verkondigd heeft in de synagoge van Nazareth, hoe lang het duurde, weten we niet. Hij leest staande de woorden uit Jesaja 61 uit de Bijbel voor. Lucas geeft de woorden van de profetie weer. Jezus overhandigt daarna de boekrol aan de synagogebeheerder, gaat weer zitten, de ogen van alle aanwezigen zijn op hem gericht. Nu komt het! ‘Hij zei tegen hen…..’ En dan volgen niet een aantal A4-tjes. Alleen: ‘Vandaag hebben jullie deze Schriftlezing in vervulling horen gaan.’ De samenvatting in één zin,de kern, de focus is in feite het enige dat Lucas weergeeft van de eerste preek van Jezus. Nog korter: ‘Ik ben het!’
Jezus is de vervulling van de profetieën uit het Oude Testament! Elke keer als een predikant de preekstoel beklimt en het goede nieuws brengt, geldt de vervulling van de Thora en de profeten in Jezus. Als geen ander laat Jezus de inhoud van het OT tot z’n recht komen. Daarom moet aan iedere generatie bekend worden gemaakt, dat met de komst van Jezus, toen en daar, het geprofeteerde heil van God op een unieke manier, onwaarschijnlijk intensief werkelijk verschenen is. ‘Wie hem gezien heeft, heeft de Vader gezien.’ Een absoluut nieuw begin. Het aangename jaar van de Heer, aldus Jesaja. Paulus vat voor de christenen te Korinte zijn preken dan ook samen in één naam:
‘Wij verkondigen een gekruisigde Christus.’ De gemeente van Christus is dan ook daar waar de verkondiging van Jezus als de Messias in geloof aanvaard wordt en in zijn Geest met en voor elkaar geleefd wordt. Jezus is het kloppende hart van de Bijbel en de gemeente.

Reacties op de preek
Tenslotte. Het was een zonnige morgen, toen ik mijn kerkelijke maidenspeech in de dorpskerk van Beerzerveld afstak. Na afloop kreeg ik louter positieve en stimulerende opmerkingen. Niet dat de inhoud van mijn preek zo goed was, de performance perfect, de goede snaar getroffen en ik de dienst in een ideale tijd had afgerond. Het waren gewoon hele aardige mensen, die begripsvol en sympathiek reageerde op dit probeersel.
Jezus kreeg na afloop van zijn preek te stellen met andere mensen.
Zij spuide zure kritiek, afwijzing en werd agressief benaderd. Hij de Messias?
‘De zoon van Jozef de timmerman,’ zul je bedoelen. Zijn gehoor in de synagoge springt op na een uit de hand gelopen preekbespreking en ze drijven Jezus de stad uit, naar de rand van de berg, waarop Nazareth gebouwd was, om hem in de afgrond te duwen. Heftig! Midden-Oostenachtige toestanden. ‘Maar hij liep midden tussen hen door en vertrok.’ Jezus groeit in de kracht van de Geest aan de tegenstand. Hij weet er boven te gaan staan, waardoor hij respect afdwingt.
Lucas vertelt in zijn tweede boek, Handelingen, dat de gemeente, net als hun Heer, tegenstand ondervindt. En niet zo’n klein beetje ook. Desondanks groeit de kerk tegen de verdrukking in, door de kracht van de heilige Geest. Met een levensbeschouwelijk vacuüm, ga je zo omver. Als je vol bent van God en zijn idealen, vol van zijn Geest, sta je steviger in je schoenen, toen en nu. Het geeft kracht van binnenuit om tegen een stootje te kunnen.

Geef een reactie