DE AARDE IS MOOIER DAN HET PARADIJS….

De vakanties zijn in volle gang. Grote groepen Nederlanders zijn al op hun plaats van bestemming, anderen zijn onderweg. Zonzeker Zuid-Europa geniet grote voorkeur. Het gaat om een vakantie met daarbij het gevoel even in het paradijs te zijn: mooi weer, rust, genieten en prachtige natuur en cultuur. Vandaar de keuze van het thema ‘Het paradijs’ voor de vakantiepreek van aanstaande zondag.

In het Oude Testamentl heet het paradijs ‘de tuin van Eden’. De beschrijving van dit tastbare symbool van de goedheid van de Schepper staat in Genesis 2. Twee bomen midden in de goddelijke tuin vragen om aandacht. Tussen de bomen met heerlijke vruchten groeien en bloeien de levensboom en de boom van kennis van goed en kwaad. Hele bijzondere soorten.

De tuin van Eden roept de vraag op naar de bestemming van Adam. Waarom loopt Adam hierin rond? De tuin is niets anders dan onze eigen mensenwereld en Adam staat voor ons mensen. We vragen ons af wat de Schepper precies met ons voor had, toen hij ons de levensadem inblies. In ieder geval ook vakantie.

Hopelijk krijgt u in de kerk aanstaande zondag het gevoel even in het paradijs te zijn geweest.

Lezen: Genesis 2 : 4b – 17

‘God, de HEER, legde in het oosten, in Eden, een tuin aan en daarin plaatste hij de mens die hij had gemaakt.’

Genesis 2 : 8

Gemeente van Jezus Christus.

Vakantieparadijs
In zes dagen schiep God de hemel en de aarde en daarna rustte hij. Vakantie! Grote groepen Nederlanders staan op de camping, al dan niet hutjemutje. Anderen trotseren file en hitte om op hun plaats van bestemming te komen. Sterkte! Vooral in zuidelijke richting ligt voor Nederlanders het paradijs. De zonzekere en bruinende kusten van Frankrijk en Spanje worden overspoeld door toeristen. Want daar gaat het ons die twee of drie vrije weken om: het gevoel even het paradijs te bewonen. Mooi weer, rust, rondwandelen in een prachtige natuur en in opzienbarende cultuur. En niet te vergeten: tijd hebben voor elkaar. Genieten van degenen met wie je je leven deelt. Kortom: in de zomer gaan op zoek naar sjalom.
Het vakantieparadijs is iedereen van harte gegund na een periode van werken, als het huis thuis een kruisje heeft, in een verwarde wereld, die gist van geweld en onrust. Nu de vakantie in volle gang is denken we als meelevende gemeente aan degenen, die aan huis gebonden zijn, te ziek zijn om op weg te gaan, te oud, degenen die afleidend bezoek een periode moeten missen, omdat familie en vrienden in het buitenland zitten. We denken ook aan degenen voor wie de vakantie niet echt zonder zorgen uitpakt, omdat hun psychische of fysieke moeiten en pijn nooit op vakantie gaan.
We gedenken hen in onze gebeden. God zij met hen!

De locatie
Voor het echte paradijs echter rijdt de toerist de verkeerde kant op. Massaal trekt Nederland in de vakanties naar de zon, naar het zuiden. In de Bijbel ligt het paradijs in het oosten, waar de zon opgaat, waar de oorsprong van licht en leven te vinden is. Waar precies?
Ontdekkingsreizigers gingen op zoek naar de Gods tuin. Marco Polo wees een plek op de kaart van China aan. Columbus dacht ergens in Venezuela. De Franse denker Voltaire sprak heel bescheiden – maar niet heus- : ‘Het paradijs is daar waar ik ben!’
De namen van de vier armen van de paradijsrivieren, die het paradijs omstromen genoteerd in de Bijbel bieden enige oriëntatie. De Pisjon, de Gichon, de Tigris en de Eufraat. Dus Irak of Iran misschien? Waardevolle informatie voor wie het paradijs als locatie letterlijk nemen. Wat mij betreft staat het paradijs symbool voor onze schitterende planeet de aarde.
Ik stel u voor om aan te sluiten bij een jeugdherinnering van mij. Op de middelbare school gebruikte de leraar Nederlands de humoristische en kritische teksten van Fons Jansen als lesmateriaal.

Fons Jansen, een cabaretier, nam als reactie op zijn streng katholieke opvoeding de kerk op de hak. Hij stierf in 1991. Ik verdenk mijn leraar ervan dat hij het orthodox- christelijke milieu van ons scholieren uit de Alblasserwaard zo af en toe op de korrel wilde nemen. Laten we zijn bedoeling positief duiden: hij wilde onze blik verruimen.
Eén van de horizonverbreders droeg als titel ‘Aards paradijs’. Het ging als volgt:

Er was eens een hemelse dominee
Die altijd een preek van de hemel dee
Hij hield elke week dezelfde preek
Waarin hij dan steeds uit Corinthiers las
Het leven begint in de hemelen pas

Het menselijk geluk, het menselijk verdriet
De oorlog, de honger, hij zag ze niet
Hij hield elke week zijn hemelse preek
O luister, gemeente, wat Paulus hier schrijft
De aarde vergaat, maar de hemel die blijft

Ineens werd hij ziek, deze dominee
Men gaf hem nog hoogstens een week of twee
Hij hield in die week voor ‘t laatst weer die preek
Maar zei aan het eind nog iets nieuws bovendien
“Dan zal ik toch eindelijk die hemel eens zien”

Hij stierf en liep dadelijk op Petrus af
Die van het balkon af een uitleg gaf
“Die ronde planeet, weet u niet hoe die heet?
Het aards paradijs, o een wonderlijk oord”
“Het spijt me”, zei de dominee, “nooit van gehoord!”

Die blauwgroene planeet,
onze wonderlijke aarde,
daar ligt het paradijs,
nee, is het paradijs,

Een tastbare blijk van de goedheid van de Schepper. Geniet ervan! Dank God voor een paradijselijke Schepping.

Je plaats weten
Het paradijs is zoals u weet, niet woest en ledig, ze is bewoond. Een zekere Adam heeft er van God zijn intrek gekregen. ‘Speciaal voor jou geschapen.’ Adam, mens, Wij. 7 miljard schepselen. Toen God voor Adam het paradijs als decor schiep zette hij hem op een voetstuk. Ik ken een mooi voorbeeld van iemand die op een voetstuk werd gezet.

Toen de natuurkundige Simon van der Meer de Nobelprijs voor de ontdekking van belangrijke atoomdeeltje kreeg rukte de pers uit. Groot nieuws! Een interview met rake foto moest in de krant. Aldus geschiede.
Een hele krantenpagina werd gereserveerd. In zijn volle lengte werd de beroemde natuurkundige op een voetstuk gezet, ook letterlijk. In zijn rechterhand, iets boven zijn hoofd geheven, tilt hij de wereldbol omhoog. Het koste hem niet de geringste moeite drukte het plaatje uit. De wereld in de hand van de wetenschap was klein en licht.
‘U hebt de mens bijna een god gemaakt,’ zegt de dichter van Psalm 8. Rabbi Boenam, de grote chassidische leraar adviseert Simon van der Meer en anderen niet naast hun schoenen te gaan lopen:

‘Een mens moet steeds twee zakken over zijn schouders dragen,
om naar behoefte in de ene zak te tasten of in de andere.
In de rechterzak ligt het woord
‘vanwege mij is de wereld geschapen.’
In de linkerzak het woord
‘ik ben stof en as.’

De Bijbel bindt de strijd aan met mensen die te ver doorschieten.

‘Mens, je bent gemaakt van stof,
dat wegwaait met de wind,
dat je van je voeten schudt.

Je bent stof en tot stof zul je wederkeren.

Bovendien leef je op de adem van God,
die bij je geboorte in je longen schiet.
Slechts dankzij je Schepper,
niet vanwege de vruchtbaarheid van je geest of lichaam leef je.

Wij halen adem bij de gratie Gods. In onze cultuur waar Adam het liefst als een jonge, onsterfelijke god ten tonele wordt gevoerd, wijst Genesis 2 op onze afhankelijkheid en kwetsbaarheid, wat nodig is voor de balans in hoofd en hart. Het paradijsverhaal wijst ons onze plaats. Je bent God niet! Je bent Adam. Mens.

Rentmeester
Er zijn andere namen voor het paradijs in omloop. Hof van Eden, lustoord, de hemel op aarde, Koninkrijk van God. Helaas, Luilekkerland behoort niet tot de synoniemen. In het Bijbelse paradijs is het niet de bedoeling in een stoel in de zon te gaan zitten. Geen bruin leven. Sorry, als ik uw vakantiegevoel verstoor.
Adam werkt, later zelfs zichzelf in het zweet, als tuinman.

‘Bewerk en bescherm het moois dat ik voor jou geschapen heb, beveelt God, zijn Heer.

Adam werkt als tuinman, liever nog als rentmeester. Hij krijgt de opdracht verantwoord met de schepping om te gaan. Daar ligt je bestemming als mens. Of we nu bakker zijn, softwareontwikkelaar, cabaretier, leraar, of werkzaam in de sociale werkplaats, door middel van ons dagelijks werk, dragen wij duizendvoudig bij aan de ontplooiing van de mogelijkheden, die de schepping in zich bergt. Daarmee geven we een belangrijke invulling aan ons leven. ‘Elk beroep gaat terug op de roeping van God,’ zei Luther. Het ene beroep is daarbij niet meer strepen dan het andere. Het werk van ons allemaal is een zinvol aandeel in het beheer en de ontplooiing van het paradijs genaamd de aarde, ten dienste van mensen en tot eer van God. Voor de workaholics onder ons: sloof je niet harder uit dan God! In zes dagen schiep Hij de hemel en de aarde. Toen was het goed, Hij nam een rustdag.
Op een gegeven moment ben je aan vakantie toe, of je pensioen.

De aarde is mooier dan het paradijs
Het volmaakte paradijs, waar Adam leefde voor het aangezicht van God in vrede. Sjalom ligt ver weg en al lang achter ons. Een plek op aarde waar alles perfect is bestaat sinds mensenheugenis niet meer. Ook de sleurhut onderweg langs de Route du Soleil zal nooit in een paradijs aankomen.
Nice. ‘De wereld is in oorlog, citeer ik paus Franciscus vorige week in Polen over het verloren paradijs. ‘De strijd met jihadistische terroristen kan worden gezien als een nieuwe wereldoorlog,’ luidt zijn visie. ‘De wereld is in oorlog, omdat ze de vrede verhoren heeft.’ ‘Het is een oorlog niet tussen de religies, maar om macht en belangen, om geld, om natuurlijke bronnen.’

In paradijs taal:
De boom des levens, symbool van een ononderbroken leven in vrede in harmonie met God, elkaar en het milieu en wel overal op aarde is zo goed als onbereikbaar geworden.

Aanleiding voor de uitspraken van de paus is de aanslag afgelopen dinsdag in een kerk in de Franse plaats Saint-Étienne-du-Rouvray. Aanhangers van terreurbeweging Islamitische Staat dwongen daar een bejaarde priester, Jacques Hamel, op zijn knieën en sneden zijn keel door. Afgrijselijk! De daders werden gedreven door nietsontziende haat. Ze waren drager van de idealen van een monsterlijke terreurbeweging. En ze speelden voor God toen zij een leven namen.

In paradijstaal:
Ze aten van de boom van kennis van goed en kwaad. Als zij bij hun actie als martelaars zouden sterven, dan zoude ze opgenomen worden in het paradijs, luidde hun overtuiging. Een groene tuin met veel bomen, fruit, schaduw en rivieren. Zij zouden mogen genieten van de voorhanden zijnde geneugten.

Ik werd getroffen door de titel van een boek geschreven als tegengif door een voormalige terrorist: De aarde is mooier dan het paradijs. De schrijver: de Egyptenaar Khaled Al-Berry. Hij werd als jongeman op een voetbalveldje benaderd door islamisten. Hij raakte verstrikt in hun netwerk. Gehersenspoeld koos hij voor de weg van de jihad. Toen hij gevangen zat kwam hij tot inkeer. De boeken die hij las en de films die hij zag overtuigden hem dat de vrede op aarde hier en nu belangrijker is dan het paradijs, dat de martelaars van Allah in het vooruitzicht worden gesteld. Wie beseft dat de aarde mooier is dan het paradijs van islamisten, is op de weg terug naar het paradijs dat de Bijbel voor ogen staat. Een herwonnen Paradijs, laat dat ons visioen zijn.

Toekomstverwachting
Over dat visioen gesproken. In zes dagen schiep God de hemel en het aardse paradijs en daarna rustte hij. De vakanties zijn volop aan de gang. Vannacht vertrekt er wellicht weer een karavaan richting Lyon, om daar in de file te komen staan. Hen wacht een lange wachtrij voor de wc van het tankstation, waar de hele dagproductie van de Glorix-bleekmiddelenfabriek niet toereikend is om de boel schoon te houden. Maar de drive naar het vakantieparadijs gaat al deze horden nemen, alle stress en kokende motoren ten spijt. Wij zitten op ons gemak in de kerk. We voelen dezelfde drive en toch anders! We hebben een visioen, een droom.

Luister:
Het eerste Bijbelboek, Genesis, begint met het paradijs om na honderden lichte en donkere bladzijden over de geschiedenis van God en mens, in het laatste Bijbelboek de Openbaring te eindigen met het paradijs en de levensboom die uit de grond oprijst. De boom wijst terug naar het begin en vooruit naar de toekomst van God, als iedereen en alles in vrede met elkaar zullen leven. Op onze aarde die zo onmenselijk kan zijn, dat men er martelkamers en executieplaatsen op nahoudt, zal een tuin groeien en bloeien, perfect voor mensen geschapen. Een plek waar de Schepper en zijn liefdegebod het bestaan van de bewoners zal doortrekken en bepalen.

Echt leven!

Het herwonnen paradijs.

Amen.

Geef een reactie