ENGEL IN HET GRIEKS: ‘ANGELOS’, IN HET DUITS: ‘ANGELA MERKEL’

Bijzondere ontmoetingen
Het is waarschijnlijk geen doen, maar je zou eens moeten turven hoeveel mensen je per dag tegenkomt. Onderweg naar het werk, via social media, in de winkels, op reis. Om duizelig van te worden. Zijn dat allemaal ontmoetingen? Nou, nee. Een ontmoeting is wel wat meer. Daarvoor moet er iets gebeuren tussen jou en een ander. Misschien kom je per dag wel duizend mensen tegen, maar ontmoet je er maar eentje. Vandaag Jezus de Messias, geboren in Bethlehem.

Lezen: Lucas 2 : 1 – 21

‘Vandaag is in de stad van David jullie redder geboren. Hij is de Messias, de Heer.’ (Lucas 2 : 11)

Een opwarmer
Ik had u vorig jaar in de kerstmorgendienst een smeltend hart ijs beloofd.
Ik weet niet of u het zich nog herinnerd. Hier hangt het. U hoort de druppels neerkomen. De liefde van God laat het hardste hart smelten, beeldt het smeltende hart van ijs uit. ‘God had de wereld zo lief, dat hij zijn enige zoon gezonden heeft,’ staat er een mooie tekst voor Kerst in het evangelie van Johannes. Een ontmoeting met de liefde van God, die naar ons toekomt in het kind van Bethlehem raakt mensen aan, verwarmt hen, zo zeer dat hun hart smelt voor hem, voor de ander, voor de wereld. Het Kerstverhaal van Lucas initieert een bijzondere ontmoeting met God en met een aantal bijzondere personen. We komen Augustus en Quirinius tegen, Jozef en Maria, de engel en de herders en last but not least Jezus. De preek vertelt wat de ontmoeting met de personen uit het evangelie van Kerst zo bijzonder maakt. Ze hebben impact. Koude harten smelten. Je verandert. Je visie op jezelf, de ander, de wereld en God kan zich wijzigen met als gevolg de opwarming van deze koude wereld, let wel in figuurlijke zin van het woord.
Die impact.

De machthebbers (Augustus en Quirinius)
De eerste personen uit het kerstverhaal roepen verontwaardiging op met als mogelijk gevolg een te hoge bloeddruk. In die tijd kondigde keizer Augustus een decreet af dat alle inwoners van het rijk zich moesten laten inschrijven. Deze eerste volkstelling vond plaats tijdens het bewind van Quirinius over Syrië.
Wie wint zich niet op over een tirannieke bezetter als Caesar Augustus, die naar willekeur zijn onderdanen van hot naar her dirigeert voor een goed gevulde schatkist? De tweede man die we tegenkomen maakt het er niet beter op. Quirinius, een regionale Romeinse bewindvoerder, met zijn directe chef Augustus twee handen op één buik, gaf ooit het schoolvoorbeeld hoe de kleine man financieel als een citroen uit te knijpen.
Wie we nu met Augustus en Quirinius moeten vergeleken valt niet altijd makkelijk aan te geven. Poetin noemt Erdogan een dictator en Erdogan noemt Poetin een dictator. Zegt u het maar. Een ding is zeker: deze mannen hebben de macht. ‘Hoewel!’, knipoogt de grote Baas in de hemel. Door de keizerlijke maatregel van de volkstelling wordt een oude profetie bewaarheid:
Jezus wordt in Bethlehem, in de stad van David geboren.

Iedereen ging op weg om zich te laten inschrijven, ieder naar de plaats waar hij vandaan kwam. 4 Jozef ging van de stad Nazareth in Galilea naar Judea, naar de stad van David die Bethlehem heet, aangezien hij van David afstamde, 5 om zich te laten inschrijven samen met Maria, zijn aanstaande vrouw, die zwanger was

De goede God voert blijkbaar achter de schermen de regie over de wereldgeschiedenis, waardoor je hart niet hoeft te smelten van angst. God die de leiding heeft bezorgt ons een goed gevoel, een gevoel van veiligheid. Die impact!
De derde man in Lucas 2 is een onopvallende verschijning: Jozef. Veel indruk heeft deze timmerman en adoptievader van Jezus nooit gemaakt. Kerstkaarten beelden voornamelijk moeder en kind af. Mannen, zit u te wacht op een boost voor uw macho-gevoelens? Vergeet Jozef maar! Hij is alles behalve de potente verwekker van zijn kind. God heeft hem opzij geschoven. De verwekking van Jezus behoort niet tot de slaapkamergeheimen, maar tot het mysterie van de maagdelijke geboorte. Baby Jezus is een louter geschenk van God, vertelt Lucas. Jozef bezorgt u wel, mannen, een warm hart voor je vrouw en je gezin.
Hij was ondertrouwd met Maria, een kind-vrouw van een jaar of 12, 13. Na haar eerste menstruatie zou ze haar intrek bij hem moeten nemen. Ik hoor het haar op de drempel van zijn huis al stamelen: ‘Ik ben in verwachting en jij bent niet de vader….’ Als Maria een gezegende onder vrouwen heet, dan Jozef een vernederde onder de mannen. In plaats van haar volgens de religieuze wetten als zondares aan de schandpaal te nagelen en te verstoten -welke man wil haar daarna nog? – blijft hij haar trouw en neemt hij zijn verantwoordelijkheid op grond van zijn visie op het geloof. Hij is bij de bevalling in de stal.
Jozef is de eerste man in de Bijbel die de principes van zijn adoptiezoon Jezus Christus in praktijk brengt.Jezus strijdt tegen de onmenselijke toepassing van religieuze regels. Hij komt op voor mededogen,begrip en vergevingsgezindheid.
Heeft zijn vader, die in de Bijbel een rechtvaardige wordt genoemd, zijn adoptiezoon deze waarden en normen bijgebracht?
In het Lucasevangelie lezen we verder over Jozef, dat hij, gewaarschuwd door een engel in een droom, met moeder en kind vlucht naar Egypte om uit de handen van de moordenaar Herodes te blijven. Een ontmoeting met Jozef bepaalt de lezer van het Kerstverhaal bij trouw en verantwoordelijkheid, wat geen vanzelfsprekende zaken zijn, en niet alleen voor hem! Critici van de SGP- campagne ‘Overspel. Het familiespel met alleen maar verliezers’ kregen veel lachers op hun hand. Wat ouderwets! Trouw en verantwoordelijkheidsgevoel mogen dan traditionele principes zijn, ze zijn er niet minder waard om.
Jozef roept warme herinneringen op bij degenen die een fijne vader hebben of hebben gehad. Die impact!

Moeder (Maria)
Lucas vertelt verder:
Terwijl ze daar waren, brak de dag van haar bevalling aan, 7 en ze bracht een zoon ter wereld, haar eerstgeborene. Ze wikkelde hem in een doek en legde hem in een voederbak, omdat er voor hen geen plaats was in het nachtverblijf van de stad.
De volgende ontmoeting is met Maria, als u als protestant tenminste een ontmoeting met dit boegbeeld van de katholieke kerk wilt hebben. Ik zou het doen! Wie zich in deze vrouw verdiept ontdekt dat zij op nummer 1 staat van volgelingen van haar zoon. ‘Daar gaat ie:’
1. Hoe reageert Maria op de engel Gabriël als hij haar roept tot het moederschap van Jezus? ‘De Heer wil ik dienen: laat er met mij gebeuren wat u hebt gezegd.’ Daaruit spreekt een gelovige aanvaarding van Jezus als de Messias, lang voordat anderen haar daarin zullen volgen.
2. Wat zingt de zwangere Maria in de geest van de profeten uit het O.T. enkele maanden voor haar bevalling? ‘Heersers stoot God van hun troon en wie gering is geeft hij aanzien.’‘Wie honger heeft overlaadt hij met gaven, maar rijken stuurt hij weg met lege handen.’ Oog hebben voor mensen in de knel maakt onderdeel uit van het volgen van Jezus.
3. In de kerstnacht vertellen herders opgetogen aan Maria in de stal wat ze gehoord en gezien hebben over haar zoon als de Redder, de Messias, de Heer.
Omstanders zetten grote ogen op. Dat was het dan. Ze gaan weer over tot de orde van de dag. Maria bergt als een schatbewaarder het evangelie in haar hart en blijft er over nadenken. Een volgeling van Jezus blijft intensief reflecteren over de inhoud het evangelie.
4. De doeken waarmee baby Jezus werd gewikkeld verwijzen naar de lijkwade,
waarin Jezus na de kruisafname werd gewikkeld. Maria heeft het niet gemakkelijke gehad. De verwerping van haar oudste zoon. Zijn lijden. Zijn sterven. Het loslaten van een kind. Terwijl andere alle discipelen het af lieten weten, stond zij bij het kruis en bij het graf. Maria heeft volgehouden. De lange weg van kribbe naar kruis. Dat wij het ons hele leven vol gaan houden met het geloof, kerk, God, Bijbel, dat moet nog maar blijken. Volhouden, daar draait het om.
Wie Maria ontmoet, ontmoet niet in de eerste plaats een lieve, zorgzame moeder met de baby aan de borst, maar een geëmancipeerde supervolgeling van Jezus haar zoon gezien haar geloof, bewogenheid, reflectie en vasthoudendheid. Maria als beeld in de kerk heeft u misschien niet zo veel te zeggen, ls voorbeeld van een christelijke levensstijl raakt ze wellicht uw hart.
Maria kan u doen denken aan uw eigen moeder. Die impact.

De engel (Die Angie)
Lucas vertelt na de geboorte over de herders en de engel.
8 Niet ver daarvandaan brachten herders de nacht door in het veld, ze hielden de wacht bij hun kudde. 9 Opeens stond er een engel van de Heer bij hen en werden ze omgeven door het stralende licht van de Heer, zodat ze hevig schrokken. 1
Eerst de ontmoeting met de engel. In het Grieks: angelos. In het Hebreeuws: malak. In het Nederlands gewoon ‘boodschapper’. In het Duits tegenwoordig: Angela. Inderdaad, zo heet de bondskanselier van Duitsland en zij is een engel,
een boodschapper van het evangelie. Die Angie. Angela Merkel, een dochter van een dominee en openlijk gelovig, probeert mensen te verstaan te geven waar Jezus, als kind zelf vluchteling, voor staat. Ze pleit voor een humaan en gastvrij vluchtelingenbeleid. Haar land is het toevluchtsoord geworden voor honderdduizenden vluchtelingen met vooral een islamitische achtergrond.
Duitsers zijn bang voor islamitisering van hun land. Nederlanders niet minder. ‘Hoe gaat u de Duits christelijke cultuur beschermen tegen al die vluchtelingen die moslim zijn?’ vroeg een verontruste vrouw aan Angela Merkel. Ze antwoordde: ‘We hebben alle vrijheden om onze eigen religie, voor zover we er wat mee doen, te belijden. Wij hebben toch de moed om te zeggen dat wij christenen zijn? We kunnen toch in dialoog gaan met moslims? We hebben toch –alstublieft- de traditie om ook weer ter kerke te gaan, een beetje Bijbelvast te zijn.’ En: ‘Misschien leidt dit debat ertoe, dat we weer kijken naar onze eigen wortels en meer kennis van het geloof krijgen.’
Een engel in de Bijbel is een gestalte, waarin het woord van God tot de mensen komt. Waar mensen het niet verstaan, daar moet het te verstaan worden gegeven door een engel. Dat is precies de rol van Angela Merkel. Een Duitse engel met een warm hart voor vluchtelingen vraagt in een verwarde situatie ter oriëntatie om aandacht voor Jezus en zijn gedachtegoed, net zoals in de Kerstnacht de engel de herders om aandacht vraagt voor Jezus en waar hij voor staat. Velen laten zich door haar overtuigen. Daar hoef je niet per se Duitser voor te zijn. Instaan voor vluchtelingen, die impact!

Het Kind (Jezus)
In de Kerstnacht draait alles natuurlijk om een ontmoeting met het kind van Bethlehem, Jezus, misschien wel de bekendste naam ter wereld en de meest invloedrijke persoon die ooit geleefd heeft.

10 De engel zei tegen hen: ‘Wees niet bang, want ik kom jullie goed nieuws brengen, dat het hele volk met grote vreugde zal vervullen: 11 vandaag is in de stad van David jullie redder geboren. Hij is de messias, de Heer.
Dit zal voor jullie het teken zijn: jullie zullen een pasgeboren kind vinden dat in een doek gewikkeld in een voederbak ligt.’

Wie Jezus ontmoet, ontmoet een koning volgens de engelen. In het Hebreeuws ‘de Messias’. ‘Redder’ en ‘Heer’ staan ook op zijn geboortekaartje. Deze titels met wereldafmetingen krijgt merkwaardig genoeg een kind in een kribbe en gewikkeld in doeken mee. Tegenover Augustus staat een kindkoning in het stro, vertelt Lucas. Hij ligt hulpeloos en kwetsbaar in een kribbe. Want zijn macht is die van een koning in een stal, is die van een koning op een ezel
is die van een vorst gehangen aan een kruis; bordje erboven: ‘dit is de koning der Joden’; zijn macht ligt verborgen in de kracht van nederigheid. Hij verwierf zijn troon niet door anderen te laten buigen of barsten. Hij wil geen zeggenschap door mensen te knechten. Hij kwam om te dienen en zijn leven te geven als een losprijs voor velen. Zijn koningschap krijgt de hartelijke aanbeveling van engelen in de Kerstnacht, dus van God. Wie de koning ontmoet, komt tegelijkertijd in aanraking met zijn Koninkrijk of te wel met zijn idealen. De eerste christenen hebben zijn idealen de wereld ingebracht. Onze wereld is er radicaal door veranderd en verandert nog steeds. Vergeving, nederigheid, en trouw in het huwelijk zijn breed in onze samenleving aanwezig, terwijl niemand dat in Jezus’ tijd goede ideeën vond.
Weet u hoe de wereld er 2000 jaar geleden uit zag, als we het hebben over onderwijs, medische zorg, aandacht voor ouderen? Niet best! Alleen rijken profiteerden. Onderwijs, gezondheidszorg, ouderenzorg zijn in de christelijke wereld voor iedereen beschikbaar. Met de komst van Jezus is zijn Koninkrijk als een zaad in onze aarde gezaaid.
De Duitser schrijver Heinrich Böll bracht zijn gedachten over de diepgaande invloed van Jezus op onze samenleving onder woorden. Versta zijn woorden tegen de achtergrond van het Nationaalsocialisme. Zonder aarzeling brandmerkt hij deze zwarte bladzijde in de Duitse geschiedenis als puur heidens. Het recht van de sterkste gold en voor zwakken was geen plaats.
Men sprak over Übermenschen en Untermenschen. Heinrich Böll stelt: “Waar er één christen optreedt, staat de wereld verbaasd. Die miljoenen christenen hebben de mogelijkheid om de wereld versteld te doen staan. Misschien maken maar enkelen gebruik van die kant. Zelfs de aller slechtste christelijke wereld zou ik liever hebben dan de heidense, omdat er in een christelijke wereld ruimt is voor degenen, die in geen enkele heidense wereld ooit de ruimte hebben gekregen. Ik bedoel kreupelen en zieken, ouderen. Er is zelfs meer dan alleen maar ruimte: liefde voor diegenen die in een goddeloze wereld nutteloos schijnen. Ik geloof in Christus en ik geloof, dat zoveel miljoenen de wereld kunnen veranderen. Ik adviseer mijn tijdgenoten eens na te denken en een voorstelling te maken van een wereld, waar Christus niet geweest zou zijn!
Tot zover de schrijver Heinrich Böll, die de geweldige impact van Jezus op mens en maatschappij indrukwekkend onder worden brengt. Jezus maakt het verschil! Een andere wereld, die impact!

De ‘herder’
Alleen de herders uit Lucas 2 zijn nog over voor een ontmoeting. Deze mannen staan in de spotlights van de hemel. 9 Opeens stond er een engel van de Heer bij hen en werden ze omgeven door het stralende licht van de Heer, zodat ze hevig schrokken.

Herders… Deze mannen tussen de schapen rekende men tot de mindere milieus in Israël. Jezus zal gedurende zijn hele leven omringd worden door dergelijke mensen, mannen en vrouwen, jongeren en ouderen zonder aanzien.
Niet altijd maatschappelijk geaccepteerd, zal hij juist hen uitnodigen om deel te hebben aan zijn Koninkrijk. Herders. Prostituees. Tollenaars. Kinderen. Ja, ook kinderen stonden op dezelfde sport van de maatschappelijke ladder als herders en aanverwanten. In Moldavië verkeren veel kinderen een vergelijkbare , weinig rooskleurige situatie. Een schrijnend voorbeeld: ‘Mijn ouders zijn vaak dronken,’ vertelt Slavic van 11 jaar uit Moldavië. ‘Met mijn broertje en zusje verzorg ik de dieren en we regelen ons eigen eten. Een keer was het zo erg thuis, dat ik buiten voor het dagcentrum van de kerk ging slapen. Sindsdien kom ik er elke dag, samen met mijn broertje en zusje. Ik ben blij dat we daar rustig kunnen spelen en huiswerk doen.’ Deze Kerst geven we aan kinderen in Moldavië. Veel van hen moeten het doen zonder de aandacht en liefde van hun vader en moeder. Hun ouders zijn vertrokken naar het buitenland om werk te zoeken. Of ze grijpen in hun wanhoop naar alcohol. Schrijnende armoede en verwaarlozing zijn het gevolg. Kerken in Moldavië geven iedere dag warmte en licht aan kwetsbare kinderen. In het dagcentrum van de kerk krijgen zij een gezonde maaltijd, hulp bij het huiswerk, gezelligheid en aandacht. Nog veel meer kerken willen het licht van Gods liefde doorgeven. Herders met een lage sociale status staan in het Kerstverhaal in de spotlights van de hemel. Laten we deze Kerst de kinderen van Moldavië in het licht van de geboorte van Jezus Christus zetten.
Gods liefde, die zicht zichtbaar werd in een stal, laat ons hart smelten voor kinderen in de knel. Die impact!

Iedereen een vrolijk en gezegend Kerstfeest toegewenst!

 

Many things will catch your eye, only a few things catch your heart. Pursue those!

Geef een reactie