Geen voorwaarden vooraf preek ds. Bert van der Linden 17-09-2017

Vijgenboom in Jericho waarin Zacheüs zou zijn geklommen.

Dit jaar is het thema van de startzondag ‘een open huis’. We sluiten aan bij de landelijke campagne Kerkproeverij, die kerken uitnodigt de deuren wagenwijd  open te zetten voor gasten. Dat gaan we dan ook doen aanstaande zondag. Nodig familieleden, vrienden, buren, kennissen, die zo’n kerkdienst wel eens mee willen maken, hartelijk uit! Doorgewinterde kerkgangers, zoekers, gelegenheidsgasten, het maakt niet uit, iedereen mag zich welkom weten bij God.

Denk niet dat je aan bepaalde voorwaarden moet voldoen. Er wordt veel gezegd over elkaar echt aanvaarden. Maar vaak met een lijstje voorwaarden in het achterhoofd. Je moet wel denken zoals wij denken. Je moet wel een goed mens zijn.  Je moet wel doen wat wij zeggen. Je moet wel geloven zoals wij geloven.  Geen wonder dat veel mensen binnen en buiten de kerk denken dat ze pas welkom zijn bij God, als ze aan een aantal voorwaarden voldoen. In zijn omgang met Zacheüs laat Jezus zien dat het genuanceerder ligt.

Lezing: Lucas 19 : 1 – 10

Maar Zacheüs was gaan staan en zei tegen de Heer: ‘Kijk, Heer, de helft van mijn bezittingen geef ik aan de armen, en als ik iemand iets hebt afgeperst vergeld ik het viervoudig.

Lucas 19 : 8

Trouwtekst

De trouwdienst moest worden voorbereid. De lezing uit de Bijbel kwam aan bod. ‘Welke?’ ‘Het verhaal van Zacheüs,’ stelde het bruidspaar voor. Ik vatte het even niet. Je bedoelt toch de tollenaar Zacheüs? De creatieve boekhouder

en landverrader, die voor de bezetter werkte, de Romeinen toen. Dat misselijke mannetje in je trouwdienst? Ja, wat in het hart van dit verhaal  staat de onvoorwaardelijke aanvaarding van de ander. Elkaar als mensen met hebbelijkheden en onhebbelijkheden onvoorwaardelijk accepteren,

elkaars gedachten, gevoelens, belevingen. Er bloeit iets moois op als twee mensen elkaar aanvaarden zonder meer. Gaat er wellicht iemand binnenkort trouwen? Ik weet nog een mooi Bijbelgedeelte!

De preek gaat over de 4 b’s. Het gaat over behave, believe, belong en blessing. Allemaal b’s als een ezelsbruggetje voor uw geheugen.

Voorwaarden

Jezus accepteert Zacheüs onvoorwaardelijk. Zij omgeving absoluut niet. ‘Je moet eerst een goed mens willen wij van je houden, wil God van houden.’

De man moet eerst maar eens aan drie voorwaarden voldoen. Behave. Zich gedragen. Nou, dan heeft Zacheüs een groot probleem. Hij was een Jood,

een zoon van Abram, maar hij lapte de Torah aan zijn laars. Zijn naam betekent ‘rein’, ‘zuiver’, ‘onschuldig’. Een vlag die de lading niet dekte. Zijn doen en laten speelden zich af in een sfeer van collaboratie, hebzucht, zelfverrijking en machtsmisbruik. De graaier en ‘NSB’er’  Zacheüs deugt van geen kanten.

Hij misdraagt zich. Jij hoort er niet bij!

Met voorwaarde twee is het ook treurig gesteld. Believe. Geloof. Zacheüs is het levende voorbeeld van egoïsme. Hij bezit een dik ik. Hoewel rijk laat hij de armen stikken. Hij plukte ze met liefde kaal. De tollenaar geloofde vast in God.

Zo opgevoed. In die tijd zei men: Dat doet de duivel ook, geloven in God.

Maar dat weerhoudt hem er niet van het kwade te doen. Nee, geloof in God

gaat wil het echt zijn hand in hand met goede daden. Geloof zonder daden is morsdood. Ook voorwaarde twee kunnen we voor Zacheüs doorstrepen.

Afschrijven die man!

Biedt nummer drie nog enig perspectief? Belonging. Toen Jezus omgeven door mensen Jericho bezocht, moest hij klein van stuk in een vijgenboom klimmen,

wilde hij nieuwsgierig als hij was van Jezus, de beroemde man van God, een blik

op kunnen vangen. Daar zit hij dan zielsalleen in de boom, dat kleine, misselijke, egoïstische, stinkend rijke mannetje. Uitgestoten als een paria door de gemeenschap. ‘Ga jij maar het dak op!’ of in dit geval ‘Ga jij maar de boom in!’ Zacheüs in de vijgenboom is het treffende plaatje van zijn eenzame bestaan, van een leven dat ergens tussen hemel en aarde terecht is gekomen.

Overigens, net als dat van Jezus aan het kruis. God moet hem niet wordt er gezegd. De mensen moeten hem niet. Zacheüs, beste man, een huwelijk met God kun je op je buik schrijven! Weg jij! Geen blessing voor jou. Geen zegen.

Je bent verloren. Tijd voor de omslag. Tijd om het evangelie te vertellen, tijd voor een andere volgorde in het verhaal. Luister opnieuw naar het verhaal van Zacheüs in de omgekeerde volgorde, de volgorde van het Koninkrijk van God:

blessing, belonging, believe en behave.

Onvoorwaardelijk

Eerst is God daar. Eerst wordt er gezegend. De zegen van God voor Zacheüs is de komst van Jezus in zijn leven. Jezus komt langs de skybox, waar de tollenaar moederziel alleen op de uitkijk zit. Hij staat bij hem stil en kijkt naar boven.

Hij ziet naar hem om, want God wil dat Zacheüs groeit en bloeit onder zijn zegenende handen en zijn bestemming als kind van God vindt. Een rabbijn vertelt: ‘Als mijn zoontje iets gestolen heeft, dan kan ik hem bij mij op de kamer roepen en hem ongenadig met dreigende armgebaren en opgeheven vuisten

de mantel uitvegen. Door mij flink onder handen genomen kruipt hij angstig in elkaar.  Dan wordt hij kleiner en kleiner en kleiner. Hij krimpt tot een zielig hoopje kind.’ ‘Ik kan hem ook,’ zegt de rabbijn, de hand op de schouders leggen

en tegen hem zeggen: ‘ ‘Je bent eigenlijk geen dief, hè? Ik weet dat je zo niet elkaar zit. Stelen past in de verste verten niet bij jou. Zo ken ik je niet.’ En onder mijn handen groeit het kind, het groeit naar volwassenheid, naar een  mens dichter bij God, bij zijn naaste en hij leert zichzelf beter kennen. Dat is gezegend worden. Daar beging alles mee: met de zegen van God. Je ontvangt het leven. Er wordt gedoopt. Daarna komen belonging en geloof. Het  is een vreemd geloof. Zonder dat  Zacheüs ook maar enig berouw over zijn wandaden betoont, biecht, door het stof kruipt – mea culpa, mea maxima culpa,mijn schuld, mijn grote schuld – accepteert Jezus hem. Je bent niet oké, wat heb je allemaal niet uitgespookt! helder, en toch hoor je er helemaal bij. De Heer zoekt geen heilige boontjes, en nog minder schrijft Hij hen af die in het krijt bij God staan. Juist wie verloren dreigen te gaan worden gezocht en erbij gehaald.

Hij noemt hem bij zijn voornaam. Dat doe je bij vrienden. Zonder ook maar iets van genoegdoening neemt Jezus deel aan de maaltijd en logeert hij bij hem.

Dat doe je bij vrienden. Jezus aanvaardt de man, de zondaar zo u wilt, onvoorwaardelijk. Hij hoort erbij. Daar geloven we in. Genade voor recht!

En tenslotte ‘behave’, gedrag. Door de verrassing van de onvoorwaardelijke acceptatie gaat bij Zacheüs de knop om. Hij komt van zijn voetstuk af.

Hij wordt een ander mens. Als een diaken serveert hij brood en wijn.

Hij ervaart de acceptatie en de gemeenschap aan tafel als pure genade.

Hij, de gevallen mens, dood door de zonde, wordt opgewekt en staat op.

Pasen. Hij jureert zijn leven. Hij vormt zich een nauwkeurig oordeel over zijn handel en wandel. Hij belijdt concreet schuld. ‘Ik ben een afperser.’

Hij wil het goedmaken. ‘Ik zal de gedupeerden schadeloos stellen en meer dan dat.’ Hij komt met een diaconaal actieplan. De helft van zijn bezittingen gaat naar de armen. Hij doet meer dan de Thora van hem vraagt. Zachëus, die naam betekent rein, onschuldig, zuiver. Nu terecht! Als we nou eens met elkaar om zouden gaan, zoals Jezus deed, zonder dat pakket aan voorwaarden vooraf.

Wat zou er dan gebeuren met ons? Wat zou er los komen? Wat zou er veranderen?

Groei

Enkele jaren geleden bereidde ik met een bruidspaar hun trouwdienst voor.

De Bijbellezing kwam aan bod. Welke? ‘Het verhaal van Zacheüs,’ stelden ze voor. Uitstekende keus. Je hebt namelijk twee soorten liefde. Voorwaardelijke en onvoorwaardelijke. Die voorwaardelijke, eros genaamd, laten we zitten.

Dé vorm van liefde heet in het Grieks van het Nieuwe Testament agapè.Die liefde wil het verlangen van de ander vervullen. Die liefde vraagt niets terug en beoogt de groei en vervulling van die ander. Agapè belast de ander niet, verplicht die ander niet. Geeft vrijheid. Ruimte. Wil alleen maar blessing, zegen voor die ander. Goed voor je huwelijk. Goed voor in de kerk en waar al niet.

God is liefde, God is die liefde!

Tenslotte wil ik de boodschap van deze preek graag nog een keer zo tegen u zeggen: Als wij door de ander volledig aanvaard worden, zoals  Christus  ons aanvaardt. En als er geen oordeel schuilt in die aanvaarding, maar wij alleen genegenheid en sympathie voelen, liefde, dan krijgen wij, wat wij ook uitgespookt hebben, vat op onszelf, gaan we de schaamte voorbij en scheppen wij moed om eerlijk voor de spiegel te gaan staan en te kijken en alle afweer overwinnend te gaan groeien en ons te ontwikkelen tot een mensenkind

dichter bij God, dichter bij elkaar, dichter bij jezelf. Kijk eens wat er dan allemaal niet in beweging komt!

 

Laat een reactie achter

Bezoek ons:

Kerk aan de Haven

Grotestraat 121
5141 JP WAALWIJK

Ambrosiuskerk

Ambrosiusweg 25
5142 AA WAALWIJK

Zalencentrum t Anker (naast Ambrosiuskerk)

Mgr. Prinsenstraat 7
5142 SP WAALWIJK

PGML

De Protestantse Gemeente Waalwijk is onderdeel van het samenwerkingsverband van PKN kerken
PGML : Protestantse Gemeente Midden Langstraat.
Klik hier voor meer informatie en een overzicht van de PKN kerken die hiervan onderdeel uitmaken.

Wij zijn Protestant!

Leven. Zoeken. Geloven. Dat willen wij als protestantse gemeente in Waalwijk.
In onze gemeente helpen we iedereen die meer geloof in zijn leven wil toelaten.

We ondersteunen mensen die zoeken naar God. En we zijn enthousiast over ons leven dat we met elkaar delen.

Wij vieren en zien naar elkaar om. Samen zetten we ons in voor onze jeugd, voor de samenleving en voor de verdieping van ons geloof. Neem gerust contact op als je een vraag hebt. Wij zijn er voor jou!

Ds. Bert van der Linden | 0416-332323
dsbertvanderlinden@pgwaalwijk.nl

Ds. Marlies Schulz | 06-34292536
ds.marliesschulz@pgwaalwijk.nl

Bij ons in de buurt

Waalwijk ligt midden in de Langstraat. De stad is groot geworden in de schoenenindustrie, waar Greve en Van Haren de bekendste merken zijn. In het schoenenmuseum is dat te beleven. In de prachtige omgeving kun je genieten van rust en avontuur.

De Loonse- en Drunense duinen zijn om de hoek te vinden voor een spirituele wandeling. En voor een thrill-ride ligt op 5 kilometer de Efteling.

Te gast op één van de campings in Kaatsheuvel of Efteling Bosrijk? Wees welkom in onze vieringen en activiteiten om ons enthousiasme te ervaren!

Geef

Geef aan wat je waardevol vindt. Help ons werk te kunnen blijven maken van het Evangelie!

Onze gemeente steunt diverse projecten en geeft ook incidentele noodhulp voor individuele of massale nood. Steun onze diaconie daarom met een gift op NL13RABO0165864680, of geef direct.

In onze gemeente zetten vele vrijwilligers zich in voor de vieringen, het omzien naar elkaar, het onderhoud van de gebouwen en het werk in de samenleving.

Daarnaast zetten we beroepskrachten in om met ons de plannen uit te voeren. Ook willen we onze gebouwen bij de tijd houden en onderhouden om in samen te kunnen blijven komen. Met jouw gift maak je dit mogelijk!

Steun onze kerk daarom met een gift op NL41FVLB0699844967, of geef direct in onze webwinkel.

Wij zijn een ANBI-geregistreerde instelling:

ANBI kerk
ANBI Diaconie